Khu phi quân sự Idlib: Nga thấm thía chiêu cao của Thổ

(Quan hệ quốc tế) - Khu phi quân sự Idlib trong thỏa thuận Sochi giữa Nga và Thổ không khiến khủng bố giải tán, chúng chỉ mạnh hơn còn Thổ chiếm được nhiều đất hơn.

Nga và Syria đang tiến hành cuộc tổng tấn công vào khu vực tỉnh Idlib và Tây Bắc Aleppo, thuộc vùng phi quân sự trong thỏa thuận Sochi được ký kết hồi tháng 9/2018. Theo thỏa thuận này, sẽ không có giao tranh ở đây cho đến ngày 15/10/2018.

Đổi lại, Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố sẽ kêu gọi và bắt ép các nhóm phiến quân được họ hậu thuẫn rời khỏi Idlib, giải giáp vũ khí và gây ảnh hưởng với các nhóm khủng bố thực hiện hành động tương tự.

Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ không làm được như những gì họ cam kết. Khủng bố không rời đi, phe thân Thổ vẫn ở lại, và ngày càng mạnh lên. Syria đã nhiều lần lên án Thổ Nhĩ Kỳ vô trách nhiệm, Nga vẫn bênh vực và nói Thổ có thế khó của mình và họ đang làm tốt nhiệm vụ.

Nửa năm sau khi hạn chót của thỏa thuận Sochi kết thúc, Nga và Syria đang phải dốc sức đánh vào một thành trì vững như bàn thạch. Và giờ họ mới hiểu ra, Thổ Nhĩ Kỳ đã có một chiêu trò tinh quái. Và trong nửa năm đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã làm những gì trên đất Syria?

Khu phi quan su Idlib: Nga tham thia chieu cao cua Tho
Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ trong một trạm kiểm soát đóng tại bắc Syria

Thứ nhất, thời cơ để Nga-Syria tấn công phủ đầu, một đòn giải phóng hoàn toàn miền Bắc Syria đã trôi qua. Thời điểm ký kết thỏa thuận Sochi, liên quân Nga-Syria đã tiến hành một loạt hoạt động quân sự và giải phóng nhiều vùng đất nước. Thời điểm đó về cơ bản, IS ở miền Bắc, vùng trung tâm và nam Syria đều đã bị giải quyết, chỉ còn nhóm khủng bố đang chiếm đóng ở miền Bắc (Miền Đông Syria do Mỹ và SDF phụ trách).

Tuy nhiên, vì tình hình Idlib hỗn loạn, bao gồm cả quân khủng bố và quân nổi dậy ôn hòa, cùng với 2 triệu dân thường đang có mặt tại đây, vì lý do nhân đạo, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ cho ra đời Idlib. Đây cũng là khoảng trũng, như một điểm dừng cho chiến trường miền Bắc. Khi đó, Nga tập trung giải phóng chiến trường miền Nam Syria khỏi IS và để Thổ đảm nhiệm phần việc theo trách nhiệm của họ.

Thứ hai, lợi dụng thời gian hoãn binh ấy, Thổ Nhĩ Kỳ trục lợi cho mình. Lực lượng Syria tự do (FSA) được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn và dàn quân ra tiền tuyến đối đầu trực tiếp với Dân chủ Syria (SDF) mà chủ lực là người Kurd ở miền Bắc.

Các nhóm được Thổ hậu thuẫn không rút khỏi Idlib mà tranh thủ gia cố căn cứ, mỏ rộng địa bàn, xây chắc chân tại Idlib. Khủng bố Hay'at Tahrir al-Sham có thời gian củng cố lực lượng, thâu tóm các nhóm nhỏ khác và bùng phát thành nhóm mạnh nhất, thậm chí còn tiêu diệt, thôn tính địa bàn của FSA.

Song song với đó, họ dàn quân ra phía Bắc, xây dựng gần 20 bốt kiểm soát, trạm quan sát ở dọc biên giới Syria - Thổ Nhĩ Kỳ. Kiểm soát nhiều ngôi làng chiến lược và đồn trú quân lính dài hạn tại đây.

Từ đó để thấy, trong 6 tháng của thỏa thuận Sochi này, Thổ Nhĩ Kỳ đã ổn định được vùng đệm của họ ở phía Bắc, bất chấp việc khủng bố HTS ngày càng mạnh lên ở Idlib. Dường như Thổ Nhĩ Kỳ đã mặc kệ HTS chiếm toàn đóng Idlib, còn mình tập trung xây dựng vùng đệm dọc các tỉnh Afrin, A'zaz, Dabiq, Al-Rai, Jarabulus, Kobane...

Khu phi quan su Idlib: Nga tham thia chieu cao cua Tho
Các đoàn binh sĩ của FSA mang theo cờ Thổ Nhĩ Kỳ tiến vào một thị trấn bên ngoài Kobani

Ý nghĩa của thỏa thuận Sochi rất tốt đẹp, nếu được thực hiện, Nga kỳ vọng Sochi sẽ mang lại một cục diện mới, không biến Idlib thành lò lửa của thế kỷ 21 này với sự đối đầu của khoảng 90.000 tay súng cùng 2 triệu dân thường với nguy cơ bị làm lá chắn sống.

Song, Nga vẫn để cho Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện kế hoạch của mình trong suốt nhiều tháng và khiếnIdlib thành miếng mồi ngon của khủng bố. Cuối tháng 3, đầu tháng 4, Nga đành phải quay lại sự thật, thỏa thuận Sochi thực tế chỉ có ý nghĩa trên giấy và tổ chức tổng tấn công Idlib.

Thực tế, suốt những tháng đầu năm 2019, quân đội Syria đã tiến hành các đợt dồn quân và phong tỏa các vị trí xung quanh Idlib, giao tranh đã diễn ra từ thời điểm ấy và nhiều lần Damascus bắn tín hiệu chỉ trích Thổ Nhĩ Kỳ vô trách nhiệm.

Nga và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn còn nhiều quyền lợi và giá trị để tác động lẫn nhau trên bàn cờ địa chính trị. Chỉ có điều, cú lừa Idlib của Thổ sẽ khiến cả Nga và Syria tốn kém rất nhiều công sức, quân lực để giải quyết được vấn đề này. Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đang tự bộc lộ mình và đương nhiên, lợi ích của họ mới là trên hết.

Đỗ Tú

Thứ Tư, 24/04/2019 14:07

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện