Số phận nghiệt ngã của tổng công trình sư Xô-Viết gốc Đức

(Hồ sơ) - Xin giới thiệu về nhà khoa học, một trong những người đặt nền móng cho công nghiệp đóng tàu chiến của Đế quốc Nga và sau là Liên Xô.

Đó là Tổng công trình sư đóng tàu Xô Viết gốc Đức Pavel Gustavovich Goinkis (Họ tên Đức-Paul Heinrich Goinkis). Ông là người chế tạo tàu phóng lôi dự án 183 “Bolshevik” – lớp tàu turbin khí hạng nhẹ đầu tiên của Hải quân Liên Xô.

Ngoài ra, ông còn là người thành lập nhà máy đóng tàu Chiumen, giám đốc kỹ thuật các Nhà máy đóng tàu Admiralteisk, Nhà máy đóng tàu Dalzavod (Viễn Đông), Phó tiến sỹ khoa học kỹ thuật, giải thưởng Stalin và 2 huân chương của Đế Quốc Nga và nhiều huân huy chương khác của Liên Xô.

Pavel Gustavovich Goinkis (Paul Henrich) sinh ngày 1/11/1889 tại thành phố Sosbobtse, khu Bendinsk, Tỉnh Petrokovsk thuộc Ba Lan nằm trong thành phần Đế quốc Nga (hiện nay–trên lãnh thổ Ba Lan). Cha ông là thương gia người Đức Henrich Goinkis, còn mẹ ông là bà Matilda Goinkis.

Năm 9 tuổi , ông mồ côi cả cha lẫn mẹ, sau đó được người bảo hộ nuôi dạy. Năm 1907, Goinkis tốt nghiệp trường trung cấp thực hành và tiếp tục theo học tại Trường cao đẳng kỹ sư biển tại Kronshtadt (ngoại ô Sant–Peterburg-Nga hiện nay).

Năm 1911, ông tốt nghiệp xuất sắc (bằng đỏ)Trường cao đẳng tại Kronshtadt, nhận bằng kỹ sư đóng tàu. Ngay trong năm đó, ông làm trợ lý kỹ sư trưởng tại các ụ tàu nổi cứu hộ tại cảng Kronshstadt. Năm 1912, chuyển sang làm việc tại nhà  máy “Russud” tại Nhikolaev (Ucraine hiện nay) trên  cương vị kỹ sư.

Tại Nhikolaev, ông tham gia đóng các tàu kiểu “ Impetritsa Maria “ (Nữ hoàng Maria). Sau đấy, vào năm 1913, ông theo học khóa hoàn thiện tại Học viện biển Nhikolaev tại Petrograd (sau là Leningrad và hiện là Sant – Peterburg). 

Công việc học tập tại Học viện của ông bị gián đoạn do Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. Ngay trong năm 1914, Pavel Goinkis được cử đến các nhà máy sửa chữa tàu tại Sveaborg và Helsinki (Phần Lan ngày nay) và sau đó là Kronshtadt (cảng gần Sant- Peterburg như đã nói ở trên).

Ngày 30/11/1915, do đã lập những thành tích xuất sắc trong công tác nên được tặng thưởng Huân chương Thánh Stanislav hạng ba. Ngày 1/12/1915 được bổ nhiệm làm kỹ sư đóng tàu cảng Arkhagelsk trực tiếp chỉ đạo việc cải hoán các tàu dân sự thành tàu chiến (trang bị pháo cho các tàu dân sự). Tháng 8/1916, quay trở lại tiếp tục học tại Học viện biển Nhikoliaev.

So phan nghiet nga cua tong cong trinh su Xo-Viet goc Duc
Tàu chiến “Imperatritsa Maria” do Goinkis thiết kế đang rời nhà máy

Sau khi kết thúc khóa học tại Học viện, ông được giữ lại làm giảng viên dạy lý thuyết đóng tàu và môn toán học, đồng thời làm lãnh đạo (trưởng phòng từ tháng 10/1918) Phòng thiết kế đóng tàu nhà máy Baitich. Trong các năm 1928-1930 là Chủ nhiệm bộ môn đóng tàu quân sự. Trong những năm 1920, chính Pavel Goinkis là kỹ sư trưởng của nhà máy Baltich, công lao của ông đối với ngành công nghiệp đóng tàu Xô Viết là vô cùng lớn.

Ông cũng là tác giả của hàng loạt công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực đóng tàu ngầm.

Pavel Goinkis là người trực tiếp chỉ đạo việc khôi phục lại công nghiệp đóng phà và tàu hạng nhẹ cho Con đường biển Phương Bắc, là người đầu tiên thiết kế và đóng các tàu chở gỗ và tàu hơi nước chở khách tại Liên Xô.

Pavel Gustavovich Goinkis cũng là người sáng lập nhà máy đóng tàu Chiumen, ngoài ra, ông còn là người phát minh ra công nghệ lắp ráp các tàu nhỏ và tàu ngầm tại Viễn Đông từ các bộ phận , các chi tiết được chế tạo tại những nhà máy đóng tàu nhưng nằm sâu trong nội địa Liên Xô.

Đến năm 1929, cùng với công tác giảng dạy, Goinkis còn kiêm chức kỹ sư trưởng nhà máy Baltich. Tại nhà máy này, ông đã tổ chức sản xuất các dầm hàn điện và các thiết bị hàn điện chuyên dùng để đóng tàu ngầm ngay từ năm 1931.

Ông cũng trực tiếp chỉ huy công việc đóng phà, tàu kéo, tàu vận tải hạng nhẹ, các tàu sửa chữa để sử dụng không chỉ trên tuyến đường biển Phương Bắc, mà còn cho Ham đội hải quân Baltich. Những chiếc tàu chở gỗ đầu tiên của Liên Xô kiểu “Đồng chí Krasin” cũng được đóng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông.

Năm 1928, ông đến công tác tại Chiumen (Tây Sibiri) và tại đây đã trực tiếp chỉ huy xây dựng hoàn chỉnh một nhà máy lắp ráp tàu. Theo đề xuất của ông, nhà máy này bắt đầu lắp ráp các phà chở hàng từ những chi tiết và bộ phận chế tạo sẵn chuyển từ Leningrad bằng đường sắt tới.

Xí nghiệp đóng tàu do Goinkins thành lập là tiền thân của Nhà máy đóng tàu Chiumen sau này do chính Goinkins làm giám đốc. Trong các năm 1929-1930, Goinkins làm việc tại Leningrad trên cương vị giám đốc kỹ thuật Nhà máy Admiralteyski chuyên đóng các tàu kéo, các tàu chở hàng đông lạnh và các tàu phóng lôi Xô Viết đầu tiên.

So phan nghiet nga cua tong cong trinh su Xo-Viet goc Duc
Pavel Gustanovich Goinkis (Paul Heinrich Goinkis)

Ngày 2/10/1930, Goinkis bị (chính quyền Xô Viết) bắt vì bị cáo buộc liên quan đến vụ “Promparti”. Đấy là một vụ án lớn tại Liên Xô với hơn 2.000 người, chủ yếu là các kỹ sư và giới trí thức kỹ thuật bị bắt với tội danh phá hoại.

Ngày 30/4/1931, Pavel Goinkis bị kết án tử hình, nhưng sau được giảm án xuống còn 10 năm tù. Trong thời gian thi hành án, vị tổng công trình sư này vẫn làm việc tại Phòng thiết kế kỹ thuật đặc biệt số 2 của Cục chính trị quốc gia đặc biệt tại Nhà máy Baltich (phòng thiết kế trong tù).

Tại đây, ông nghiên cứu đề tài thiết kế kỹ thuật chế tạo các phương tiện vận chuyển bằng đường sắt cho tàu ngầm kiểu “Shuka” sang vùng Viễn Đông. Ngày 2/1/1932, án tù giam của Goinkis được thay bằng án tù treo, tuy nhiên việc minh oan cho ông trong vụ án này chỉ được thực hiện sau khi ông mất.

Tháng 2 năm đó (1932), ngay sau khi được ra tù (nhưng vẫn chịu án treo), Goinkis đã tham gia một Ủy ban đến làng Permskoe–na Amur để khảo sát chọn địa điểm xây dựng nhà máy đóng tàu. Sau đó, Pavel Goinkis được điều đến Khaba rovsk.

Tại dây ông được bổ nhiệm làm phó giám đốc phụ trách cơ khí của Liên hợp các nhà máy đóng tàu Viễn Đông “Vostoksoizverf”.

Thứ Năm, 17/05/2018 13:37

Sự Kiện