VN làm từ thiện cho nước ngoài: Oan cho nông nghiệp

(Thị trường) - Nói doanh nghiệp mua rẻ bán rẻ để rồi nước ngoài được lợi là chưa chính xác bởi giá gạo Việt Nam đang cao hơn gạo Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan.

TS Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL trao đổi với Đất Việt về ý kiến Việt Nam đang làm từ thiện cho nước ngoài.

Gạo Việt Nam cao giá hơn gạo Thái Lan

Theo chuyên trang lúa gạo thế giới Oryza, tính đến ngày 5/11, giá gạo trắng hạt dài chất lượng cao (5% tấm) của Thái Lan được bán với giá 425-435 USD/tấn, Việt Nam 430-440 USD/tấn, Ấn Độ 410-420 USD/tấn, Pakistan 395-405 USD/tấn.

Tương tự, gạo trắng hạt dài chất lượng thấp (25% tấm) của Việt Nam có giá 395-405 USD/tấn, Pakistan 350-360 USD/tấn, Ấn Độ 370-380 USD/tấn, Thái Lan không niêm yết.

Như vậy, nếu nói rằng doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam bán gạo giá thấp và đang trợ giá cho thế giới là chưa thỏa đáng bởi gạo Việt Nam đang đứng ở mức cao và cao hơn lúa gạo Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan.

Mặt khác, trong đợt đấu thầu cung cấp 500.000 tấn gạo cho Philippines hồi tháng 9 vừa qua, Việt Nam giành quyền cung cấp 200.000 tấn gạo cho Philippines với giá 475 USD/tấn, sau khi đồng ý giảm 4 USD/tấn như đề nghị của cơ quan lương thực quốc gia Philippines.

Mức giá trên ngang bằng với Thái Lan song Thái Lan lại là nước cung cấp lượng gạo xuất khẩu cho Philippines nhiều hơn Việt Nam (Thái Lan cung cấp 300.000 tấn - PV). Điều này cho thấy, Thái Lan bán gạo giá thấp hơn thì họ vẫn thắng thầu trong khi Việt Nam lại khó bán hơn.

TS Lê Văn Bảnh cho rằng chưa công bằng cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam khi nói thường xuyên xuất khẩu gạo giá thấp
TS Lê Văn Bảnh cho rằng chưa công bằng cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam khi nói thường xuyên xuất khẩu gạo giá thấp

Nhiều ý kiến cho rằng trong khi Việt Nam xuất khẩu gạo giá thấp, dao động khoảng 8.000-9.000 đồng/kg thì tại chính thị trường nội địa, người tiêu dùng trong nước luôn phải mua gạo với giá cao hơn. Gạo ăn tạm được giá 15.000 đồng/kg, thơm ngon hơn một chút phải 20.000 đồng/kg trở lên.

Xét về mặt bằng giá gạo thị trường nội địa và xuất khẩu, đặc biệt là bán tiểu ngạch sang Trung Quốc, một mặt nào đó rõ ràng trợ giá cho nông dân Việt cuối cùng trở thành trợ giá cho các nước tiêu thụ gạo Việt Nam. Nhưng nói cho công bằng, giá gạo Việt Nam hiện nay nhỉnh hơn gạo Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan, nếu nâng giá cao lên thì liệu có bán được không? Với số lượng gạo xuất khẩu lớn của Việt Nam, tôi băn khoăn liệu có công bằng cho doanh nghiệp không khi đổ lỗi cho họ mua rẻ, bán rẻ.

Điều Việt Nam cần làm là tổ chức sản xuất, đầu tư cho nghiên cứu để có gạo chất lượng cao hơn, thơm ngon hơn, có thương hiệu. Theo thông báo của Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA), đến nay Việt Nam đã xuất khẩu gần 1 triệu tấn gạo thơm với giá khoảng 560-580 USD/tấn. Đây là thông tin vui dù thị trường của sản phẩm này hơi hẹp.

Nông dân nghèo vì chính sách ruộng đất

Không phủ nhận một số chính sách hỗ trợ cho nông dân hiện nay chưa thực sự hiệu quả. Ví dụ, chính sách hỗ trợ người trồng lúa nước 500.000 đồng/ha/năm, chính sách miễn giảm thủy lợi phí... Cả nước có 4 triệu ha đất lúa, nếu nhân với số tiền hỗ trợ kia sẽ cho ra một con số lớn. Nhưng, đại đa số bà con nông dân ĐBSCL chỉ có bình quân 0,6ha đất/hộ, tính ra chỉ được khoảng 200.000-300.000 đồng/hộ, chi phí đi lại để nhận được số tiền cũng đã hết. Thậm chí, có nông dân nói với tôi, nhận tiền xong ra nhậu còn chẳng đủ. Vì thế nên chăng hãy đầu tư công trình thủy lợi hay cái gì khác có hiệu quả hơn thay vì hỗ trợ số tiền này.

Hay như chính sách đảm bảo người trồng lúa có lời tối thiểu 30%. Khi mới giải phóng, tại ĐBSCL, bình quân mỗi hộ nông dân có khoảng 10ha đất nông nghiệp. Tuy nhiên, trong vòng 40 năm qua, người dân trồng lúa ở ĐBSCL càng lúa càng nghèo. Nguyên nhân quan trọng là do diện tích đất đai ngày càng bị thu hẹp. Hiện Việt Nam khống chế hạn điền trên mà không khống chế hạn điền dưới, nghĩa là nông dân có trên 3ha đất thì không được nhưng nếu chỉ có một vài công đất thì vẫn là nông dân.

Có người cho rằng tối thiểu 1ha mới là nông dân. Nhưng Việt Nam có tập quán chia ruộng cho các thành viên trong hộ nông dân, dù có người cả đời chẳng làm việc nhà nông. Bởi vậy, diện tích đất nông nghiệp trên đầu người vốn đã nhỏ lại càng nhỏ hơn.

Theo thống kê, hiện ĐBSCL chỉ  còn 0,6 ha/hộ. Khi Ngân hàng Thế giới vào Việt Nam kiểm tra, trong 5 công đoạn, từ khâu sản xuất của người nông dân đến  thương lái, đánh bóng, vận chuyển, xuất khẩu, tính ra người nông dân lãi trên 30%. Tuy nhiên, do diện tích đất mỗi hộ sở hữu quá nhỏ nên tính ra một năm người nông dân lời lãi chẳng bao nhiêu. Trong khi đó, mỗi doanh nghiệp bán mấy chục ngàn đến mấy trăm ngàn tấn gạo lấy vài triệu USD là chuyện thường, dù tỉ lệ lãi của họ ít hơn nông dân. Vì nông hộ nhỏ, sản xuất nhỏ nên nông dân Việt Nam dẫu có muốn giàu lên cũng khó.

Cũng từ thực tế này, Thủ tướng Chính phủ mới có Quyết định 1965 ngày 27/11/2009 Phê duyệt Đề án Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020, hay những năm gần đây bắt đầu xuất hiện những kế hoạch "xuất khẩu" nông dân Việt ra nước ngoài, tuy nhiên, đến nay dường như chưa thành công.

Để thay đổi đời sống nông dân cần thiết phải tích tụ ruộng đất, thành lập mô hình sản xuất tập trung như một hợp tác xã trong đó nông dân là cổ đông để tránh tình trạng làm ăn manh mún, xé lẻ, kém hiệu quả.

Ở Đài Loan, dù diện tích đất nông nghiệp nhỏ hơn Việt Nam rất nhiều nhưng họ lập ra các hợp tác xã như công ty cổ phần, sản phẩm sản xuất ra không nhiều nhưng đời sống người nông dân được đảm bảo. Tại sao Việt Nam không thử học tập mô hình này để cải thiện, nâng cao đời sống người nông dân?

  • Thành Luân

Thứ Sáu, 07/11/2014 13:41

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện