Trung Quốc thúc đẩy RCEP: Mộng lớn chưa thành

(Thị trường) - Trải qua 26 vòng đàm phán, RCEP vẫn chưa được ký kết và tham vọng ngoại giao nước lớn của Trung Quốc vẫn chưa thành hiện thực.

Căng thẳng thương chiến Mỹ-Trung đã lên một ngưỡng mới khi Tổng thống Donald Trump kế hoạch áp thuế 10% lên 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, tỷ giá nhân dân tệ vượt qua lằn ranh đỏ 7 nhân dân tệ "ăn" 1 USD và Mỹ chính thức liệt Trung Quốc là quốc gia thao túng tiền tệ.

Trong bối cảnh ấy, Trung Quốc đang tăng cường thúc đẩy Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) - được coi là thỏa thuận thương mại tự do quan trọng nhất ở châu Á. 

RCEP là sáng kiến của ASEAN và 6 đối tác thương mại tự do của hiệp hội này là Ấn Độ, Trung Quốc, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand.

Phạm vi hợp tác mà hiệp định này vạch ra khá tham vọng, với một thị trường chung khoảng 3,6 tỷ người và lượng hàng hóa, dịch vụ bằng 1/3 tổng lượng hàng hóa, dịch vụ của thế giới.

Bộ Thương mại Trung Quốc kêu gọi, tất cả những quốc gia tham gia nên tận dụng tối đa động lực và đẩy nhanh tiến độ vào thời điểm này để có một thỏa thuận chính thức vào cuối năm nay.

Chuyên gia kinh tế Bùi Ngọc Sơn (Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị thế giới) cho rằng, lý do Trung Quốc muốn thúc đẩy ký kết RCEP một phần do tác động của thương chiến với Mỹ. Trung Quốc phải tìm thị trường khác tiêu thụ cho hàng hóa của họ đang gặp khó khăn trên đường vào Mỹ do bị đánh thuế nặng.

Về lâu dài, Trung Quốc muốn xây dựng một khu vực mà họ có lợi thế, tạo ra ảnh hưởng bên cạnh sáng kiến Vành đai và Con đường.

"Nếu sáng kiến Vành đai và Con đường mang tính chất chính trị và địa chính trị nhiều hơn thì với RCEP, Trung Quốc muốn tạo ảnh hưởng ở khu vực kinh tế châu Á", ông Sơn nói.

Cái gì có lợi cho Trung Quốc thì họ thúc giục và sự thúc giục ấy cũng có sức mạnh của nó vì nhiều quốc gia cần tiền, nhưng vị chuyên gia lưu ý, các nước cũng phải tính toán chơi với một đối tác thì phải có sự tin tưởng mới làm việc được, nếu không sau này dính bẫy, rất khó thoát ra.

Trung Quoc thuc day RCEP: Mong lon chua thanh 
Cho tới nay, Hiệp định RCEP vẫn chưa thể được ký kết

Vành đai và Con đường là một ví dụ. Nhiều nước bắt đầu thức tỉnh về vốn đầu tư Trung Quốc và cẩn trọng hơn trước kế hoạch tham vọng của Trung Quốc, thế nhưng để rút chân ra lại rất khó và không ít quốc gia đã phải trả giá.

Malaysia đã thể hiện sự cứng rắn khi Thủ tướng Mahathir Mohamad lên nắm quyền cho dừng một dự án đường sắt trị giá 20 tỷ USD với Trung Quốc và tiếp đó hủy 3 dự án ống dẫn do Trung Quốc hỗ trợ trị giá 3 tỷ USD. Dự án đường sắt chỉ được tiếp tục khi hai bên đàm phán và Trung Quốc buộc phải cắt giảm tổng chi phí dự án đáng kể.

"ASEAN là các nước dẫn đầu RCEP nhưng thỏa thuận này có lợi hay không còn tùy thuộc vào từng nước, tùy thuộc vào luật chơi thế nào. Nếu không cẩn thận, cuối cùng chỉ có Trung Quốc được lợi mà các nước khác không được gì hoặc chỉ được tí teo", ông Bùi Ngọc Sơn lưu ý.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh thương chiến leo thang, vị chuyên gia cho rằng nguy cơ Trung Quốc đưa hàng vào các nước ASEAN để tiêu thụ hoặc mượn xuất xứ để xuất khẩu sang Mỹ chắc chắn xảy ra.

Thực tế, theo vị chuyên gia, chưa cần đến RCEP, Trung Quốc đã làm điều này rồi mà Việt Nam có thể thấy rõ điều này và đang rất vất vả để đối phó. 

"Những tháng đầu năm, FDI vào Việt Nam tăng vọt, chủ yếu từ Trung Quốc đại lục và Hongkong (Trung Quốc), trong khi đó xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ cũng tăng mạnh. Điều đó nhìn thấy rất rõ và Mỹ tính ngay ra được những mặt hàng nào Trung Quốc sẽ đưa sang Việt Nam, làm gì ở đó rồi chuyển sang Mỹ bán", ông Bùi Ngọc Sơn chỉ rõ.

Nhấn mạnh các nước phải hết sức thận trọng, vị chuyên gia cũng tin rằng RCEP khó có thể được ký kết sớm. Cho tới nay, hiệp định đã bị trì hoãn nhiều lần do các thành viên không đạt được thỏa thuận cuối cùng trong 26 vòng đàm phán trước đó.

Chẳng hạn, Ấn Độ đã có mối lo ngại về rủi ro mà hiệp định sẽ gây ra cho nền kinh tế của nước này nếu nó dẫn đến việc loại bỏ thuế quan đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc.

Bên cạnh đó, có những lời kêu gọi rộng rãi rằng các biện pháp bảo vệ môi trường và chính sách lao động tốt hơn nên được đưa vào thỏa thuận. Những vấn đề thường gây tranh cãi, cũng như sở hữu trí tuệ, luồng thông tin miễn phí và trợ cấp cho các doanh nghiệp nhà nước, không có nhiều trong thỏa thuận.

"RCEP được ký kết hay không còn tùy thuộc vào các luật chơi cụ thể, ai là người cầm chịch? Lợi ích của các bên khác nhau nhiều, tham vọng ẩn chứa trong đó cũng nhiều nên các quốc gia đâm ngại", chuyên gia kinh tế Bùi Ngọc Sơn nhận xét.

Thành Luân

Thứ Năm, 08/08/2019 07:42

Sự Kiện