Ông Bùi Đức Thụ: Không có vùng cấm trong giám sát ODA,nhưng...

(Tài chính) - Uỷ ban tài chính ngân sách hiện chủ yếu là giám sát tối cao. Do vậy việc giám sát từng công trình, từng hiệu quả sử dụng ODA là khó khăn.

Bên hành lang Quốc hội, ông Bùi Đức Thụ, ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - ngân sách đã chia sẻ với Đất Việt cái khó khi Quốc hội giám sát thực hiện nguồn vốn vay ưu đãi từ nước ngoài (ODA).

Có những khoản Quốc hội chỉ nghe báo cáo để biết

PV: - Thưa ông nhiều đại biểu Quốc hội đã nói Quốc hội chỉ duyệt ngân sách trên hình thức điều đó có phải là nguyên do từ trước tới nay, việc giám sát vốn ODA chưa được thực hiện sâu sát, quyết liệt hay không?Ngoài lý do này liệu còn có lý do nào khác nữa khiến việc giám sát ODA thời gian qua được cho là thả lỏng, Quốc hội đứng ngoài cuộc?

Ông Bùi Đức Thụ: - Trước hết nói ODA là hỗ trợ phát triển chính thức cho nước kém phát triển. Việt Nam là nước mặc dù đã qua ngưỡng nước có thu nhập thấp nhưng cộng đồng quốc tế vẫn tài trợ ODA.

ODA tỉ trọng phần lớn của nó (90%) là vốn vay thời hạn dài, lãi suất ưu đãi và có nhiều khoản ân hạn tương đối dài. Còn số viện trợ không hoàn lại chỉ chiếm một tỉ lệ nhỏ nhất định.

Chúng ta vay ODA về, thứ nhất là để bù đắp phần bội chi ngân sách nhà nước. Trong nhiều năm gần đây thì bội chi ngân sách nhà nước của chúng ta ở ngưỡng 4,5 đến 5,3% GDP. Để bù đắp phần thâm hụt ngân sách đó, theo Luật Ngân sách thì có vay trong nước và nước ngoài.

Nếu hơn 5 năm về trước thì tỉ trọng vay ODA chiếm con số lớn nhưng những năm gần đây vay trong nước chiếm tỉ trọng lớn. Phần vay bù đắp bội chi ngân sách cộng với số thu theo dự toán cấu thành tổng chi trình ra Quốc hội phân bổ.

Việc vay ODA bù đắp bội chi ngân sách hòa lẫn vào số thu ngân sách nhà nước nên Quốc hội quyết định trong tổng chi là có phần vay bù đắp đó rồi chứ không phải là Quốc hội không quyết định.

Loại thứ hai là đàm phán vay ODA theo dự án. Ví dụ quốc lộ 1A có một số đoạn dùng vốn ODA. Với những dự án này thì chúng ta đồng ý ký hiệp định căn cứ vào tiến độ giải ngân thì tiền vào. Khoản này thì chỉ báo cáo để Quốc hội biết chứ không quyết định vì Chính phủ Việt Nam đã ký cam kết với chính phủ nước ngoài.

Loại thứ ba là có khoản vay về để cho vay lại trong đó có ODA. Khoản vay này dành cho đối tượng được vay là những địa bàn, đối tượng vay ưu đãi.

Về khoản này thẩm quyền giao Chính phủ nhưng phải báo cáo quốc hội báo cáo nợ công về quản lý sử dụng nguồn vốn vay cũng như nguồn nợ công hàng năm phải báo cáo Quốc hội.

Như vậy về quản lý sử dụng ODA tùy vào mức độ xem xét quyết định khác nhau Quốc hội đều biết được việc sử dụng, quản lý, phân bổ ODA như thế nào.

Còn việc biết được việc sử dụng có hiệu quả hay không thì còn phụ thuộc vào hoạt động của kiểm toán nhà nước. Ở đây do điều kiện và năng lực của kiểm toán nhà nước chưa đủ để kiểm toán tất cả các khoản thu chi nên hàng năm có xây dựng báo cáo Quốc hội trước khi thực hiện xem những đối tượng nào cần kiểm toán.

Căn cứ vào ý kiến của ĐBQH, tình hình thực tiễn và các thông tin trên phương tiện thông tin đại chúng, tổng kiểm toán nhà nước là người quyết định kiểm toán đối với tài sản công đều phải báo cáo Quốc hội trong đó có việc quản lý sử dụng ODA.

Về phía cơ quan của Quốc hội có giao cho Ủy ban tài chính ngân sách làm đầu mối thực hiện giám sát trong lĩnh vực quản lý sử dụng ODA.

Khoản vốn vay ODA để làm dự án chỉ báo cáo để Quốc hội biết chứ không quyết định
Khoản vốn vay ODA để làm dự án chỉ báo cáo để Quốc hội biết chứ không quyết định

PV: - Thực tế vấn đề sử dụng vốn ODA chưa hiệu quả, có tiêu cực đã được dư luận nhắc tới nhiều, vậy Quốc hội đã nhìn nhận thế nào về vấn đề này thế nào, thưa ông? Tính tới thời điểm này Quốc hội đã từng yêu cầu chính phủ báo cáo chưa và cụ thể ra sao?

Ông Bùi Đức Thụ: - ODA vừa qua quản lý, sử dụng có vấn đề. Qua theo dõi thấy nguồn vốn ODA có đóng góp nhất định vào việc phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên một số dự án qua kết quả kiểm tra giám sát thấy chưa thật có hiệu quả.

Cụ thể là các dự án này thực sự cấp bách để phải đầu tư chưa thì một số dự án dù là cần thiết nhưng sắp xếp thứ tự ưu tiên, cấp bách thì thấy nhiều dự án khác còn quan trọng hơn.

Thêm nữa trong các hiệp định ký vay ODA với nước ngoài thì cá biệt cho thấy có những chỗ bị ảnh hưởng. Ví dụ quy định nhà thầu đối với nước ngoài tương đối rộng. Một số nguyên, nhiêu vật liệu là phải sử dụng của nước cấp ODA.

Chính điều này nó đang làm đội lên chi phí đối với dự án, công trình, đồng thời giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn này.

Không có vùng cấm, nhưng...

PV: - Cái khó của Quốc hội trong việc giám sát vay và thực hiện dự án theo nguồn vốn ODA là gì? Có vùng cấm nào trong việc này hay không, thưa ông?

Ông Bùi Đức Thụ: - Có thể thấy việc quản lý vốn đầu tư nói riêng và quản lý tài chính tài sản công chung nói chung thì không có vùng cấm.

Ngay cả những vấn đề bảo mật thì cùng được các cơ quan kiểm toán và báo cáo theo một cơ chế bảo mật quy định. Không có một vấn đề nào mà các cơ quan, tổ chức không có quyền kiểm tra giám sát.

Cái khó của Quốc hội trong việc giám sát nguồn vốn vay này là đối tượng sử dụng ODA rộng, trải dài ở khắp các bộ, ngành, địa phương. Quốc hội với bộ máy chuyên nghiệp hiện nay chỉ có 30%.

Trong khi đó nhiệm vụ của UB tài chính ngân sách hiện chủ yếu là giám sát tối cao. Do vậy việc đi giám sát từng công trình, từng hiệu quả sử dụng là khó khăn.

Cho nên nếu thực hiện được phải sử dụng các công cụ, bộ máy nhà nước như kiểm toán, thanh tra giúp Quốc hội xem việc quản lý sử dụng ODA, các nguồn vốn công khác có được sử dụng có đúng pháp luật không có và có hiệu quả không.

PV:- Nợ công đang chiếm quá nửa GDP và chúng ta đang tính chuyện đi vay để trả nợ, một trong những nguyên nhân của thực trạng này và việc sử dụng ODA không hiệu quả. Vậy thời gian tới vấn đề này sẽ được xem xét như thế nào, thưa ông?

Ông Bùi Đức Thụ: - Nói chung nợ công của chúng ta những năm gần đây tăng nhanh. Đến năm 2014 dư nợ công đã lên tới 60,3% GDP. Tôi cũng đã từng nói nếu thanh toán hết khoản nghĩa vụ cần trả nợ và nghĩa vụ trả nợ của ngân sách nhà nước thì dư nợ công của chúng ta chiếm tỉ trọng cao hơn con số báo cáo.

Thời gian qua Ủy ban tài chính ngân sách đã giám sát ở phạm vi của Ủy ban và có báo cáo tổng quan về nợ công cũng như quản lý sử dụng nợ công, những vấn đề đặt ra và kiến nghị.

Báo cáo này đã được gửi tới từng đại biểu. Nhưng để xem xét một cách đầy đủ việc quản lý sử dụng nợ công từ khuôn khổ pháp lý cho đến triển khai thực hiện, quản lý sử dụng cũng như thanh quyết toán về khoản vay này thì cần có giám sát ở tầm cao hơn.

Ít nhất là phải giám sát của Ủy ban thường vụ Quốc hội hoặc giám sát tối cao của Quốc hội như một số đề nghị của đại biểu.

Tôi cho rằng nếu giám sát được ở mức độ như vậy với thời gian nhất định và huy động được lực lượng của các cơ quan Quốc hội, Chính phủ vào cuộc.

Nếu làm được điều đó thì bức tranh nợ công, kết quả đạt được, những yếu kém bất cập đặt ra, nguyên nhân, định hướng khắc phục cái đó thì sẽ rõ hơn.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

  • Bích Ngọc (thực hiện)

Thứ Sáu, 31/10/2014 07:09

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện