Bộ KH-ĐT lo ngại với vốn vay ODA từ Trung Quốc

(Tài chính) - Vốn vay Trung Quốc có lãi suất cao hơn mức lãi vay từ các thị trường khác, phải chịu phí cam kết, phí quản lý...

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) vừa có báo cáo Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn viện trợ không hoàn lại (ODA) và vốn vay ưu đãi giai đoạn 2018 đến 2020, tầm nhìn 2025 trình Thủ tướng, trong đó bày tỏ lo ngại đối với vốn vay ưu đãi từ Trung Quốc.

Theo Bộ KH-ĐT, vốn vay ưu đãi của Trung Quốc cho Việt Nam tương tự các khoản vay tín dụng xuất khẩu, là các khoản vay có điều kiện (chỉ định thầu cho các doanh nghiệp Trung Quốc) và có điều kiện vay kém ưu đãi hơn so với ODA của các nhà tài trợ khác tại Việt Nam.

Bo KH-DT lo ngai voi von vay ODA tu Trung Quoc
Dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông là một trong những dự án vay vốn ưu đãi của Trung Quốc. Ảnh: Dân trí

Vốn vay Trung Quốc thường có lãi suất 3% một năm, cao hơn mức lãi vay từ các thị trường khác như Nhật Bản 0,4-1,2% tùy vào thời hạn vay; Hàn Quốc 0-2% tùy theo điều kiện đấu thầu hay Ấn Độ 1,75% một năm; các nước liên minh châu Âu (EU)...

Chưa kể, vay vốn từ Trung Quốc sẽ phải chịu phí cam kết 0,5%, phí quản lý 0,5%, trong khi thời hạn vay và ân hạn đều ngắn hơn các thị trường vốn khác, lần lượt 15 và 5 năm.

Các khoản vay tín dụng ưu đãi được cung cấp qua Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc (China Eximbank).

"Tín dụng ưu đãi của Trung Quốc chỉ phù hợp sử dụng cho các dự án có nguồn thu trực tiếp và khả năng trả nợ", báo VnExpress dẫn báo cáo của Bộ KH-ĐT khẳng định.

Cơ quan này cũng cho hay, một số dự án sử dụng vốn vay, nhà thầu, thiết bị Trung Quốc cũng thường xuyên chậm tiến độ, không đảm bảo chất lượng, tăng tổng mức đầu tư... ảnh hưởng tới hiệu quả đầu tư. Điển hình nhất dự án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông (Hà Nội) kéo dài thời gian thi công 10 năm, 4 lần xui lùi tiến độ và đội vốn gấp 2 lần, từ 552 triệu USD lên 868 triệu USD.

Bên cạnh đó, 1/3 trong số 12 dự án thua lỗ ngành Công thương nghìn tỷ đắp chiếu sử dụng vốn vay từ Trung Quốc, chẳng hạn Nhà máy Đạm Ninh Bình, đầu tư giai đoạn 2 Nhà máy Đạm Hà Bắc, dự án mở rộng giai đoạn 2 Gang thép Thái Nguyên...

Cũng theo cơ quan ngành kế hoạch, bên cạnh mặt tích cực, ODA và vốn vay ưu đãi cũng bộc lộ những hạn chế. Lãi suất vay có xu hướng tăng dần nên nếu không cân nhắc kỹ có thể rơi vào bẫy “ODA và vay ưu đãi” khi lãi suất vay và phí thu xếp vốn cao hơn so với lãi vay thương mại trên thị trường vốn trong nước.

Một số khoản vay ưu đãi có kèm theo điều kiện ràng buộc về kỹ thuật, công nghệ và lựa chọn nhà thầu... khiến chi phí vay thực tế có thể cao hơn nhiều so với những trường hợp có đấu thầu cạnh tranh. Ngoài ra, rủi ro do tác động bất lợi của biến động tỷ giá, nhất là việc lên giá của đồng tiền ODA vay ưu đãi so với đồng Việt Nam, có thể làm tăng nghĩa vụ trả nợ, nợ công.

Năng lực hấp thụ viện trợ nước ngoài của quốc gia, ngành, địa phương và những dự án cụ thể còn hạn chế. Phần lớn các dự án vay vốn nước ngoài đều phải gia hạn, kéo dài thời gian thực hiện, chậm phát huy hiệu quả.

Trên cơ sở này, Bộ KH-ĐT đề xuất Chính phủ trong định hướng đối với việc vay nguồn tín dụng ưu đãi của Trung Quốc thời gian tới "cần được xem xét và cân nhắc".

Bộ KH-ĐT cũng đánh giá, xu hướng vay vốn ODA và ưu đãi nước ngoài là cần thiết trước nhu cầu đầu tư 35-40% hoặc cao hơn để có tốc độ tăng bình quân 6-8% giai đoạn tới. Tuy nhiên, về lâu dài, Việt Nam cần chuẩn bị cho chiến lược rút lui.

Theo phân tích của Bộ, vốn ODA chỉ là một kênh huy động ngoại tệ tạm thời. Lợi ích lớn nhất của vốn vay nước ngoài là có được nguồn ngoại tệ để tiếp cận công nghệ, tài sản đầu tư các các kiến thức chuyên môn tiên tiến.

"Về lâu dài, chúng ta cần có chiến lược tiếp cận tất cả những yếu tố đó mà không cần ODA. Điều đó có nghĩa cần tập trung xây dựng thị trường vốn trong nước, tiếp cận thị trường vốn nước ngoài và nâng cao chất lượng nhân lực trong nước để tiệm cận với trình độ quốc tế”, Bộ KH-ĐT đề nghị.

Tại phiên họp thứ 26, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã nghe báo cáo và thảo luận kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý và sử dụng nguồn vốn vay nước ngoài giai đoạn 2011 - 2016.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học-Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, ông Phan Xuân Dũng đánh giá, trong thời gian tới, nguồn vốn ODA vẫn quan trọng đối với Việt Nam, tuy nhiên cần phải giảm dần vay ODA vì đó là xu hướng của các nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói ý kiến của ông Dũng rất hay, nhưng “làm ngay thì rất là gay”. “Đi vay cũng khó. Nên đưa ngay nhận định giảm dần hay tăng cường đều phải thận trọng”, ông Hiển nói.

Còn Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc nhận xét có dự án vốn đội lên gấp hai lần định mức. “ODA, nhà nghèo thì phải đi vay nhưng phải giảm dần và tiến tới thôi không vay, chứ hiệu quả không cao lắm”, Tổng Thư ký Quốc hội nhận xét.

Theo báo cáo giám sát, bình quân trong giai đoạn 2011-2016, vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài chiếm 37,6% tổng chi đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Tổng giải ngân cả giai đoạn giám sát khoảng 28 tỷ USD (tương đương 560.000 tỷ đồng), trong đó khoảng 18% dành cho chi trả nợ nước ngoài của Chính phủ, khoảng 226 tỷ đồng.

Minh Thái (Tổng hợp)

Thứ Ba, 14/08/2018 15:18

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện