" /> " />

VNA kinh doanh kém, xin ưu đãi: Chuyện thường tình thế thôi!

(Doanh nghiệp) - "VNA đang kinh doanh đường bay nội địa độc quyền mà lợi nhuận lại thấp là điều quá khó hiểu".

GS Võ Đại Lược - Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu kinh tế Trung ương, đã thẳng thắn đặt câu hỏi sau khi nghe qua con số doanh thu 6 tháng đầu năm của Vietnam Airlines (VNA).

Nhiều sự đầu tư khó hiểu

PV:- Thưa ông, trong báo cáo tổng kết của VNA, tổng doanh thu 6 tháng đầu năm 2014 ước đạt gần 28.000 tỉ đồng, đạt 48,5% kế hoạch năm. Cho dù doanh thu khá cao, nhưng lợi nhuận trước thuế của VNA dự kiến chỉ đạt 100 tỉ đồng. Như vậy, tỷ suất lợi nhuận nếu tính toán trên vốn sở hữu (ROA), chỉ khoảng 1,05%, chưa kể nếu tính toán trên tổng vốn tài sản hiện có (ROE) thì chỉ khoảng 0,17%, tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS) thì chỉ khoảng 0,35%, đó là con số được đánh giá là quá thấp, chúng ta phải nhìn nhận đánh giá kinh doanh này của VNA ra sao?

Với rất nhiều ưu đãi được hưởng như độc quyền hàng không, giữ lại toàn bộ nguồn thu sau phát hành cổ phiếu CPH, tiếp tục được bảo lãnh miễn phí để vay..., thế nhưng VNA lại có lợi nhuận sụt giảm như vậy thì phải xem lại cách làm ăn hiện tại của VNA hay không? Vì sao ạ?

GS Võ Đại Lược: Tôi thấy việc các Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) cụ thể là VNA có tỷ suất lợi nhuận thấp thì cũng là điều dễ hiểu. Bởi vì, những chi phí của họ có rất nhiều loại, có chi phí sử dụng đúng mục đích, nhưng cũng có những chi phí được sử dụng lãng phí, do không tiết kiệm, thậm chí được sử dụng với mục đích tiêu cực.

Tất cả những chi phí đó được cộng hết vào chi phí chung của DN thì dĩ nhiên nó sẽ làm giảm lợi nhuận. Bên cạnh đó, lãnh đạo các DNNN hầu như đều có tâm lý được trợ cấp càng nhiều càng tốt.

Kinh doanh kém, xin ưu đãi: Vietnam Airlines làm chuyện ngược đời!

Nhưng VNA kinh doanh bay nội địa độc quyền mà lợi nhuận lại thấp là điều quá khó hiểu. Tôi thấy hầu như các chuyến bay của VNA luôn luôn đầy chỗ, ít chuyến bay nào có nhiều chỗ trống, nên kết quả kinh doanh thấp thì phải đặt dấu hỏi ở đây. Bởi chúng ta không thể biết cụ thể con số họ thông báo có chính xác hay không, chi phí của họ có hợp lý hay không, tất cả những điều như vậy đều cách VNA tung hỏa mù để người ngoài cuộc không thể nhìn rõ.

Tôi nói cụ thể ngay việc xây dựng một phòng chờ 5 sao dành cho khách VIP ngay tại sân bay Nội Bài, mới thấy sự đầu tư quái đản, có khác nào phân biệt giàu nghèo tại nơi công cộng. Đáng để nói hơn, đó chính là trong khi, người đi máy bay phải chịu tất cả các dịch vụ đắt đỏ, mà hãng bay vẫn đưa ra một con số kinh doanh kém.

GS Võ Đại Lược

GS Võ Đại Lược

Thiết nghĩ, những chi phí này cần có sự vào cuộc của cơ quan kiểm toán nhà nước để họ xem sự thực những con số này là như thế nào, thì khi đó mới có độ tin cậy, còn con số của một số DNNN, cụ thể VNA công bố, bản thân tôi thấy ít có độ tin cậy.

Và chuyện làm ăn kinh doanh như này, chắc chắn phải xem lại, cụ thể xem lại cách tính toán chi phí của VNA có đúng không, nếu gia tăng chi phí để lợi nhuận thấp đi còn xin ưu đãi thì không chấp nhận được.

Thực tế, chuyện này đã xảy ra với trường hợp Petrolimex, trong chi phí đưa ra còn tính cả tiền thuê sân golf, thuê khách sạn ăn chơi của quan chức. Phải nói thẳng, những doanh nghiệp có tính chất độc quyền như vậy rất khó cho người ngoài cuộc xét đoán.

PV:- Dự đoán được việc lợi nhuận sẽ còn sụt giảm, VNA đã xin thêm hàng loạt cơ chế từ Bộ GTVT. Cụ thể, là giảm 25% giá các dịch vụ hàng không áp dụng cho VNA trong năm 2014, xin giảm mức thuế xuất nhập khẩu xăng dầu...Thế nhưng, cũng giống như EVN, Petrolimex, việc xin thêm ưu đãi của VNA thực chất là xin thêm tiền của nhà nước, nghĩa là làm ăn thua lỗ, lãi ít thì lại có quyền mò vào túi dân lấy tiền. Chúng ta phải hiểu kiểu kinh doanh như vậy là ra sao, thưa ông?

GS Võ Đại Lược: Đây là kiểu kinh doanh độc quyền. Đó chính là lý do vì sao, hiện nay chuyện kinh doanh lời thì đút túi, lỗ thì xin ưu đãi của VNA là chuyện thường tình, dễ hiểu vì DNNN nào cũng thế. Họ luôn muốn tăng chi phí, giảm lợi nhuận, để tiến hành xin ưu đãi, lợi nhuận nhiều họ cũng làm giảm đi kể cả Vinacomin hay Petrolimex. Cuối cùng là người dân sẽ phải chịu mọi thiệt hại.

Bởi lẽ nhà nước giao cho họ một khoản vốn, giao cho họ quyền độc quyền kinh doanh, giao cơ sở tốt nhất, nên họ có quyền sử dụng. Việc họ sẽ tìm cách giảm bớt lợi ích nhà nước xuống, để kiếm lợi là điều dễ hiểu.

Ở một số nước hiện nay, các DN luôn giảm cổ phần nhà nước xuống mức thấp nhất, vì họ xác định trong nền kinh tế nhiều quốc doanh quá thì hiệu quả sẽ rất thấp, trường hợp VNA là một ví dụ.

Vấn đề nan giải chính là tại sao những nghịch lý ấy vẫn đang diễn ra? Theo tôi những nghịch lý bao bọc đấy tồn tại là đúng, vì đã là DN của nhà nước thì giơ tay xin nhà nước phải cho, phải trợ giúp thì mới tồn tại được, đúng như quy luật đã đẻ con ra thì phải có trách nhiệm nuôi.

Cách xử lý triệt để là VNA phải CPH, bán cổ phần tới mức nhà nước nắm giữ dưới 50% . Tuy nhiên cũng không nên bán cổ phần cho DN nước ngoài, mà phải để cho các DN tư nhân trong nước tham gia vào.

Bởi lẽ, trên đất nước chúng ta hiện nay chỉ có DNNN rồi đến DN nước ngoài, trong khi DN tư nhân chỉ chiếm một vị trí rất khiêm tốn trong nền kinh tế bởi họ không thể phát triển được. Vì thế, nên tạo điều kiện cho các DN tư nhân trong nước có điều kiện tham gia dù nhiều hay ít.

Sau đó, việc nên làm là thay đổi ban lãnh đạo của VNA thì mới hiệu quả và kinh doanh có lời được.

Còn độc quyền thì hàng không sẽ không thể phát triển

PV:- Một vấn đề khác, đó chính là nếu đề xuất xin cơ chế ưu đãi của VNA được chấp nhận thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới quyền lợi của các hãng bay khác, nghĩa là thêm dung túng vị thế độc quyền của VNA, vậy thì phải ứng xử ra sao trong trường hợp này cho đúng, thưa ông?

GS Võ Đại Lược: Dẫu sao cho đến thời điểm này VNA vẫn đang giữ vị thế độc quyền. Tôi không biết VNA nắm bao nhiêu % tỷ phần bay của VN, nhưng nếu chỉ cần nắm 50-60% thì cũng đã là độc quyền. Những hãng bay như Vietjet Air, Jestar Pacafic, cũng chỉ mới ra đời, kể cả về số lượng máy bay hay chất lượng dịch vụ thì làm sao có thể bằng được VNA khi hiện tại họ đang có quá nhiều ưu đãi.

Tôi khẳng định một điều, nếu còn độc quyền thì thị trường hàng không sẽ không thể phát triển được. Đầu tiên là chất lượng dịch vụ giảm mà giá cả ngày càng đắt đỏ, sau đó là các hãng hàng không VN thực hiện độc quyền bay.

Cần loại bỏ hết những cơ chế ưu đãi của VNA

Cần loại bỏ hết những cơ chế ưu đãi của nhà nước dành cho VNA

Nên thực hiện chính sách mở cửa bầu trời, cụ thể là 1 hãng hàng không của Thái Lan bay vào TPHCM ra HN rồi về Thái Lan, như vậy là có quyền bay qua không phận VN, lập tức phá thế độc quyền của các hãng trong nước. Nhưng ở VN, Tổng công ty hàng không lại không cho phép mở cửa bầu trời mà vẫn để cho hàng không VN độc quyền.

Tôi nghĩ để tạo được môi trường cạnh tranh mà phát triển, thì cần thiết phải mở cửa bầu trời để nước nào cũng có quyền bay vào VN. Hiện nay, chúng ta không có điều đó, có nghĩa đồng hành với việc một hãng hàng không độc quyền kinh doanh tất cả các đường bay của VN trong nước cũng như quốc tế. Tất cả các nước đều cho rằng nếu thực hiện chính sách độc quyền như vậy thì sẽ luôn trong tình trạng "cá hấp hối".

PV:- Việc xin thêm cơ chế ưu đãi này xảy ra trong bối cảnh VNA đang tiến hành công cuộc cổ phần hóa, thậm chí câu chuyện CPH của doanh nghiệp này còn đang gây ra nhiều tranh cãi. Có ý kiến chuyên gia cho rằng, nhà nước vẫn nắm cổ phần chi phối và vẫn ưu đãi, hỗ trợ VNA theo đúng như đề xuất cổ phần hóa mà họ đưa ra. Cho nên thực chất đây là cách thu hút thêm tiền từ người dân vào đầu tư cho doanh nghiệp nhà nước. CPH những vẫn cần sự bao bọc, như vậy thì việc CPH sẽ ra sao? Kết quả, chúng ta có thể nhìn thấy trước thất bại như thế nào, thưa ông?

GS Võ Đại Lược: Gọi thất bại thì hơi buồn nên có thể nói giảm, nói tránh thành kết quả hạn chế và không đáng kể gì, vì 25% xem như không có ý nghĩa gì.

Đáng lẽ phải CPH để thay đổi lãnh đạo của công ty, đem cái mới vào quản trị, vào lãnh đạo, cái mới đấy chính là chất tư nhân. Nhưng chỉ có 25% thì ban quản trị và quyền quản trị Tổng công ty đó vẫn là người cũ, không có kết nối với người ngoài. Một số nhân tố mới được tham gia vào HĐQT nhưng không có quyền quyết định vì nắm quá ít cổ phần, mà muốn quyết định thì phải nắm 60% cổ phần.

Chính vì vậy, tôi chắc chắn rằng nếu như VNA rời khỏi sự bao bọc của nhà nước thì tự nó phải nỗ lực, vươn lên thì mới tồn tại được. Hiện nay, nhà nước cứ đưa vào tủ kính thì làm sao có sức mạnh, đối diện với sức nặng từ thị trường, cũng như áp lực cạnh tranh từ lợi nhuận với các hãng bay khác.

PV:- Nếu được tư vấn cho Bộ GTVT về đề xuất xin cơ chế ưu đãi lần này của VNA, ông sẽ tư vấn Bộ đưa ra quyết định thế nào?

GS Võ Đại Lược: Theo tôi, một là, phải gia tăng tỷ phần cổ phần hóa lên quá 50%. Hai là, niêm yết trên sàn chứng khoán, chứ không phải nội bộ công ty, dẫn đến sự không công khai, minh bạch.

Tôi khẳng định, khi đã được CPH thì nhà nước không thể ưu đãi nữa. Vấn đề còn lại ở đây là nhà nước có đồng ý cho ưu đãi hay không, dĩ nhiên VNA có quyền đòi hỏi, nhưng nhà nước phải xem xét.

Theo tôi , phải để VNA đối diện với kinh doanh thị trường chứ không phải bao bọc, che chở mãi như vậy. Nếu quản lý không tốt thì thay người lãnh đạo.

Một điều quan trọng cần làm là thay đổi được đội ngũ quản trị lãnh đạo đó là điều cốt lõi của vấn đề, như vậy VNA sẽ không còn tư cách DNNN nữa mà nó trở thành một công ty CP, CP tư nhân chiếm đa số, thì nhà nước không được quyền ưu đãi, từ đó sẽ thấy sự cạnh tranh công bằng. Nếu có cạnh tranh công bằng giữa các hãng bay thì khi đó, chất lượng dịch vụ sẽ tăng và mọi chi phí sẽ về đúng mức giá hợp lý.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Huyền

Thứ Sáu, 08/08/2014 14:16

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện