Vietnam Airlines vẫn không tự lập, cổ phần hóa làm gì?

(Doanh nghiệp) - CPH VNA không những không trả tiền cho ngân sách, nhà nước không thu được tiền lại còn mất thêm, vậy VNA có cần CPH không?

TS Trần Anh Tuấn - Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu kinh tế TP.HCM thẳng thắn đặt câu hỏi.

PV: - Thưa ông, Bộ GTVT đã trình Chính phủ phương án cổ phần hóa của VNA. Cụ thể, VNA giữ lại toàn bộ phần thặng dư vốn phát hành thêm cổ phần tương ứng với vốn nhà nước (75% vốn điều lệ) khi thực hiện cổ phần để tăng thêm vốn đầu tư làm cơ sở bổ sung nguồn vốn mua máy bay;

VNA tiếp tục được Chính phủ bảo lãnh miễn phí 100% vốn mua máy bay, động cơ máy bay…; cho phép miễn áp dụng quy định về tài sản thế chấp với các khoản vay để thực hiện mua máy bay A350 và B787.

Ông bình luận như thế nào Quan điểm của ông trước phương án này? VNA sẽ được gì với phương án cổ phần này, thưa ông?

TS Trần Anh Tuấn: Tôi không biết lộ trình VNA thực hiện CPH như thế nào nhưng với những phương án kiến nghị của VNA, chúng ta có thể thấy rõ: "VNA muốn tăng vốn, đẩy mạnh năng lực đầu tư để cạnh tranh với các hãng hàng không khác".

Theo tôi, trong bối cảnh hiện nay, đề xuất trên rõ ràng phải được tính toán rất kỹ lưỡng. Bất cứ quyết định nào, phương án nào cũng phải đứng trên lợi ích chung của đất nước chứ không phải vì bất cứ quyền lợi của một nhóm hay một cá nhân nào.

Vietnam Airlines cổ phần vì mục đích gì?
Vietnam Airlines cổ phần vì mục đích gì?

PV: - CPH đã không trả lại phần vốn nhà nước đã đầu tư cơ sở hạ tầng, thương hiệu, bến, bãi, nhà ga... (tức là tiền thuế của dân), lại còn xin thêm nhiều ưu đãi.... Vậy, có thể giải thích đây chỉ là vốn vay của nhà nước và doanh nghiệp hoàn trả dưới hình thức tăng phần vốn của cổ đông nhà nước được không? Tại sao?

Và nếu như vậy thì cơ chế vay -trả sẽ được thực hiện thế nào? Lộ trình ra sao, thưa ông?

TS Trần Anh Tuấn: Theo tôi, có thể hiểu phương án CPH của VNA như thế này: VNA xin giữ lại toàn bộ phần thặng dư vốn phát hành thêm (tương đương 25% cố phiếu phát hành ra ngoài, 75% cổ phần nhà nước nắm giữ).

Tức là, lẽ ra số vốn này phải được nộp về ngân sách nhà nước nhưng VNA lại xin giữ lại cho doanh nghiệp cổ phần. Nếu làm theo cách như vậy là hoàn toàn không ổn.

Trong chủ trương CPH, Chính phủ đã đề ra rất rõ ràng, ngoài nhiệm vụ quan trọng là đa dạng sở hữu, minh bạch trong quản trị, cạnh tranh bình đẳng theo định hướng chung.

Bên cạnh đó, thông qua CPH nhà nước thu hút một phần vốn để đầu tư vào các lĩnh vực khác, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, ngành dịch vụ mang tính thiết yếu phục vụ nhu cầu đời sống của nhân dân.

Chiếu vào đó sẽ thấy, với phương án này, VNA không những không trả về cho ngân sách, nghĩa là nhà nước đã không thu được tiền lại còn mất thêm. Nếu thế VNA có cần thiết phải thực hiện CPH không?

Trong trường hợp giải thích rằng số tiền vốn này là một khoản công nợ, nhà nước cho VNA vay để đầu tư trở lại doanh nghiệp thì giải thích như vậy vẫn không hợp lý. Bởi lẽ cơ chế vay thế nào, lãi suất bao nhiêu, ai giám sát, nếu đầu tư có lãi thì thế nào, còn khi xảy ra rủi ro ai sẽ trả nợ..? Hay Nhà nước lại tiếp tục đứng ra bảo lãnh và gánh nợ thay cũng giống Vinashin, EVN? Nếu vậy, CPH lại tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn?

Tôi cho rằng, nếu cần vốn, VNA phải tự lập, tự vay vốn tại các ngân hàng thương mại như những doanh nghiệp cổ phần khác chứ không thể dựa vào nhà nước. Không thể CPH mà lại được bao bọc hơn, nhận ưu tiên, ưu đãi nhiều hơn.

Thứ hai, xin giữ lại vốn nhà nước dưới hình thức xin ưu đãi cơ chế như vậy không khác nào vốn của nhà nước (tức là tiền thuế của dân đóng góp - PV) lại được chia đều cho cổ đông thông qua chia lợi nhuận, cổ tức một cách hợp thức hóa. Nghĩa là cơ chế xin-cho vẫn đang tồn tại.

Như vậy là không phù hợp, không những làm sai lệch bản chất CPH mà con trái ngược hoàn toàn so với mục đích CPH mà Chỉnh phú đã đề ra.

Tóm lại, theo tôi nếu CPH mà không thay đổi bản chất, nhà nước không có tiền thì thực chất phương án CPH này là vì lợi ích chung hay vì lợi ích riêng?

PV:- Giả sử phương án CPH của VNA được đồng ý thì theo ông sẽ có bao nhiêu VNA tương tự? Và khi đó phải hiểu mục đích chủ trương CPH của Chính phủ theo phương án của VNA thế nào mới đúng, thưa ông?

TS Trần Anh Tuấn: Tôi cho rằng, với một phương án chỉ có lợi cho doanh nghiệp trong bối cảnh nhà nước cũng đang cần vốn đề đầu tư cơ sở hạ tầng là không khả quan.

Khi CPH mà doanh nghiệp nào cũng muốn giữ lại vốn như vậy, nhà nước sẽ không thể thực hiện được đúng vai trò điều phối nguồn lực trong ngành kinh tế.

TS Nguyễn Đình Cung: Vietnam Airlines làm sai lệch bản chất CPH

PV: - Có ý kiến cho rằng, với phương án này VNA không khác gì "hổ mọc thêm cánh", củng cố thêm vị thế độc quyền của VNA. Theo ông, như vậy có công bằng không? Thành quả lớn nhất khi VNA tiến hành cổ phần có được là gì, thưa ông?

TS Trần Anh Tuấn: Có thể thấy ngay, kết quả của phương án CPH của VNA sẽ tạo ra một áp lực cạnh tranh mới không có được sự công bằng. Và thành quả lớn nhất mà VNA có được là tăng tính độc quyền.

Như vậy nghĩa là CPH không có ý nghĩa hay nói cách khác, CPH cho xong, cho đúng mục tiêu chứ không phải CPH đúng nghĩa.

PV: - Thưa ông, nhiều người nhận định, VNA đang nhận được quá nhiều ưu đãi, tương tự trường hợp của Vinalines và SBIC.  Theo ông, điều này này có chứng tỏ thêm nghi ngờ của dư luận về nhóm lợi ích trong cổ phần hóa các doanh nghiệp, tập đoàn nhà nước mà cụ thể là VNA hay không?

TS Trần Anh Tuấn: Đó là một vấn đề rất lớn, rất khó để khẳng định cụ thể lợi ích nhóm là gì, ở đâu. Tôi vẫn cho rằng, yếu tố con người vẫn là nhân tố quyết định.

PV: Xin cảm ơn ông!

Hiếu Lam

Thứ Ba, 01/07/2014 13:59

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện