2014 CPH Vietnam Airlines: Chính phủ chưa duyệt!

(Doanh nghiệp) - VNA tính toán sau IPO, tỷ lệ Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối chiếm khoảng 70-80%.

Chính phủ vẫn chưa phê duyệt giá trị doanh nghiệp của VNA. Do đó, tại phiên họp thường kỳ Chính phủ đầu tuần này, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đinh La Thăng kiến nghị Thủ tướng sớm phê duyệt giá trị của Vietnam Airlines để làm cơ sở cho các bước tiếp theo của kế hoạch IPO

Trong cuộc họp với VNA trước đó, Bộ trưởng GTVT Đinh La Thăng đã yêu cầu VNA phải tiến hành IPO trong tháng 9/2014.

Phát biểu trước báo giới, Tổng giám đốc Vietnam Airlines - Phạm Ngọc Minh cho biết doanh nghiệp đã xác định giá trị doanh nghiệp theo 2 phương pháp và báo cáo Bộ Giao thông Vận tải. Hiện đang chờ Thủ tướng phê duyệt.

Nếu xác định trên giá trị sổ sách, tính đến 31/3/2013, Vietnam Airlines có tài sản 57.156 tỷ đồng, tương đương 2,744 tỷ USD. Trong số này, giá trị phần vốn nhà nước là 10.567 tỷ, tương đương 507 triệu USD.

VNA phải IPO trong tháng 9/2014
VNA phải IPO trong tháng 9/2014

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng thuê tư vấn nước ngoài xác định giá trị theo tiêu chuẩn quốc tế. Theo kết quả này, Vietnam Airlines được định giá 57.047 tỷ đồng, tương đương gần 2,74 tỷ USD. Tuy nhiên, tỷ lệ vốn góp Nhà nước lên tới 23.493 tỷ đồng, tương đương 1,128 tỷ USD.

Theo Tổng giám đốc Phạm Ngọc Minh, nếu được Thủ tướng phê duyệt, Vietnam Airlines có thể hoàn tất và trình phương án cổ phần hóa (bao gồm cả phương án vốn điều lệ) trong tháng 5. "Gần như chắc chắn công ty mẹ sẽ IPO và tổ chức đại hội cổ đông trong nửa sau năm 2014", vị này khẳng định.

Lãnh đạo VNA cho hay việc xác định giá trị của doanh nghiệp này là “rất khó khăn”, bởi ở Việt Nam chưa có tiền lệ định giá một doanh nghiệp hàng không.

Lãnh đạo Vietnam Airlines khẳng định, ngành hàng không có rất nhiều đặc thù nên khi định giá, nếu áp dụng các quy định hiện hành của nhà nước là không thể thực hiện được. Tuy nhiên, hiện tổng công ty cũng đã hoàn tất việc thuê tư vấn nước ngoài định giá tài sản của doanh nghiệp.

Song song với việc xác định giá trị doanh nghiệp, đại diện Vietnam Airlines cũng cho biết đang gấp rút hoàn thiện phương án cổ phần hóa để trình Bộ Giao thông thẩm định. “Phương án này cũng chưa có nhiều thay đổi so với dự kiến trước đây. Chúng tôi tính toán sau IPO, tỷ lệ Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối chiếm khoảng 70-80%. Nhưng tỷ lệ này cũng phải được Thủ tướng quyết định”, ông Minh tiết lộ.

Sai lệch bản chất

Trước đó, VNA đã trình Bộ GTVT phương án xin cổ phần hóa. Theo đó, VNA xin giữ lại toàn bộ phần thặng dư vốn phát hành thêm cổ phần tương ứng với vốn nhà nước (75% vốn điều lệ) khi thực hiện cổ phần để tăng thêm vốn đầu tư làm cơ sở bổ sung nguồn vốn mua máy bay.

VNA tiếp tục được Chính phủ bảo lãnh miễn phí 100% vốn mua máy bay, động cơ máy bay…; cho phép miễn áp dụng quy định về tài sản thế chấp với các khoản vay để thực hiện mua máy bay A350 và B787.

Bày tỏ bức xúc, TS Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng Viện nghiên cứu kinh tế Trung ương cho rằng: "Thực chất với những phương án này, VNA đang làm sai lệch bản chất cổ phần hóa. Không thể chấp nhận một phương án như vậy".

TS Cung phân tích, kết quả của cổ phần hóa phải làm thay đổi được bản chất của doanh nghiệp, cụ thể là thay đổi cơ cấu chiến lược, thay đổi quản trị nhằm thúc đẩy doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn chứ không phải đơn giản là làm đẹp doanh nghiệp bằng những ưu tiên, ưu đãi của nhà nước.

Theo đó, một trong những nguyên tắc quản trị hiện đại là phải tách được chủ sở hữu ra khỏi những nguyên tắc, chức năng khác, thay đổi lại vị trí doanh nghiệp nhà nước, tách biệt chức năng kinh doanh và chức năng xã hội, chính trị và hoạt động theo cơ chế thương mại.

Nhưng theo phương án của VNA, họ lại đang gộp lại, nghĩa là tư duy và hành động của VNA vẫn chưa thoát được tư duy bao cấp.

VNA 2 lần hưởng lợi, rủi ro nhà nước gánh?

TS Đỗ Thiên Anh Tuấn thẳng thắn: "Trong phương án CPH VNA, có thể thấy rõ ý định trao đổi hay mặc cả quyền lợi, một bên đạt mục tiêu cổ phần hóa đúng lộ trình, một bên có thêm đặc quyền. Điều này cho thấy VNA đang nghĩ rằng, nếu không có sức ép VNA không cần phải CPH gấp gáp, còn nếu bị thúc ép CPH để đạt mục tiêu thì VNA phải được gì".

Theo ông Tuấn, phương án CPH của VNA người có lợi chính là các cổ đông phi nhà nước hay nói cách khác người dân đang trợ cấp cho các cổ đông tiềm năng của VNA.

Nhà nước cũng là một ông chủ của VNA sau CPH, chính vì vậy nhà nước cũng có lợi. Tuy nhiên nhà nước khi đó cũng chỉ được chia 75% cái lợi đó mà thôi. Hơn nữa, cái lợi đó của nhà nước cũng không chắc sẽ quay về ngân sách mà cuối cùng lại rơi tiếp vào VNA như chính đề xuất giữ lại tiền thu bán CPH của VNA. Tức ở đây như cái vòng luẩn quẩn mà rốt cục thì chính các cổ đông phi nhà nước là người được hưởng lợi.

Tuy nhiên, ông Tuấn lo ngại vấn đề không phải ai có lợi mà ai sẽ bị thiệt nếu VNA tiến hành CPH theo phương cách như vậy?

Thứ nhất, từ một doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước, VNA giảm tỉ lệ vốn nhà nước còn 75%, đồng nghĩa, nhà nước đã mất đi 25%, do đó khoản 25% này phải được thu hồi về cho ngân sách. Nếu 25% này không thu về cho ngân sách thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc 25% đó sẽ rơi vào nhóm những cổ đông khác và nhà nước chính là người bị thiệt hại.

Nhà nước ở đây có bản chất là ngân sách nhà nước, tức tiền thuế của dân. Số tiền 25% kia nếu không thu về cho ngân sách thì khác nào người dân đang trợ cấp cho các cổ đông tiềm năng của VNA? Vậy 25% cổ đông tiềm năng kia là ai, liệu có phải nhóm đặc quyền không? Câu hỏi này phải được trả lời để người dân nắm rõ.

CPH Vietnam Airlines: Có thể đặt giả thiết "phân chia quyền lợi"!

Theo ông Tuấn, sự phân bổ nguồn lực của nhà nước như vậy có tiềm năng là không hiệu quả, không theo nguyên tắc thị trường, mà nếu không khéo, không rõ ràng và minh bạch thì người dân có quyền lo ngại nó chính là sự chia chác lợi ích, không chỉ lợi ích trước mắt mà còn lợi ích trong tương lai. Rõ ràng điều này đang đi ngược hoàn toàn với mục tiêu và quan điểm CPH của Chính phủ.

Nếu không dứt khoát, chính sách phân bổ nguồn lực của Chính phủ sẽ rất rủi ro, tạo tâm lý ỉ lại cho các DNNN sắp cổ phần khác. Cuối cùng, chúng ta sẽ rơi vào một mớ bòng bong không có lối thoát trong CPH.

TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nói thêm, bản chất của CPH doanh nghiệp nhà nước hiện nay giảm dần vai trò của nhà nước trong các doanh nghiệp đó, tiến dần đến thoái vốn nhà nước hoàn toàn khỏi các doanh nghiệp mà nhà nước không nhất thiết phải nắm giữ. Vậy nên việc VNA đề nghị tiền thu từ CPH được giữ lại khác gì nhà nước đang tiếp tục đổ tiền vào doanh nghiệp thay vì mục tiêu rút tiền ra khỏi doanh nghiệp?

Trên thực tế, nguồn lực VNA đang sử dụng hiện nay cũng là từ tiền đóng thuế của người dân, chứ không phải từ trên trời rơi xuống. Với đề xuất trên, có thể hiểu, VNA đang xin ưu đãi tới hai lần.

Hiếu Lam

Thứ Sáu, 04/07/2014 07:22

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện