12 đại dự án thua lỗ 'chuyển khẩu': Khấp khởi, phập phồng...

(Doanh nghiệp) - Hộ khẩu của ’12 đại dự án thua lỗ’ đã chuyển từ Bộ Công thương sang Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước. Liệu nhà mới có tạo diện mạo mới?

Buổi bàn giao nhiệm vụ thường trực và tổ giúp việc Ban chỉ đạo xử lý một số dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành công thương đã diễn ra như kỳ vọng của tất cả các thành viên tham dự.

Dường như, ‘vết nhơ’ từ 12 dự án thua lỗ đang từng bước được gột rửa. Theo thông tin từ Bộ Công thương, trong số 6 nhà máy đã hoạt động nhưng thua lỗ, 2 nhà máy đã bước đầu có lãi là Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 1-Hải Phòng đã có lợi nhuận đạt 195,55 tỉ đồng, tăng 180,767 tỉ đồng so với năm 2017; Nhà máy thép Việt-Trung có lợi nhuận 456,8 tỉ đồng, tăng 290,6 tỉ đồng so với năm 2017.

Trong 3 dự án trước đây bị dừng sản xuất kinh doanh, 2 dự án vận hành sản xuất trở lại; 1 dự án đã hoàn tất công tác chuẩn bị để khởi động trở lại nhà máy. Với 3 dự án đang xây dựng dở dang, đã tổ chức định giá lại để tiếp tục xây dựng phương án và tổ chức triển khai bán đấu giá theo quy định. Tóm lại, như tinh thần báo cáo của Bộ Công thương, mọi sự đang ‘thuận buồm xuôi gió’.

12 dai du an thua lo 'chuyen khau': Khap khoi, phap phong...
Buổi bàn giao 12 dự án của ngành Công thương về Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Ảnh TT

Tiếc rằng, chỉ cần xem xét kỹ hơn những thông tin nói trên, có thể thấy, nhiệm vụ của Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước sẽ rất nặng nề. Chắc hẳn, không phải ngẫu nhiên, cập nhật tình hình các dự án đang hoạt động chỉ đề cập cụ thể tới hai dự án có lãi. Một dấu hỏi nghi vấn rất lớn đang đặt ra ở 4 dự án còn lại.

Mặt khác, mức lãi tăng lần lượt hơn 180 tỷ đồng hay hơn 290 tỷ đồng của hai nhà máy DAP số 1 – Hải Phòng và thép Việt Trung có thể là tiến bộ vượt bậc so với chính bản thân hai dự án này nhưng lại quá khiêm tốn so với mức đầu tư hàng ngàn tỷ đồng cho mỗi đơn vị sản xuất kinh doanh này.

Đối với nhóm dự án đã bị dừng sản xuất kinh doanh, sự vận hành trở lại liệu có đồng nghĩa với việc có lãi? Nếu băn khoăn này chưa được giải đáp, việc hai nhà máy sản xuất trở lại có nên coi là một thành tích và nỗ lực đang thực hiện với nhà máy thứ ba có thực sự đáng công?

Cuối cùng, cái tên Nhà máy bột giấy Phương Nam trong nhóm dự án đang được rao bán tạo nên một cảm tưởng rằng, quá trình xử lý những hậu quả của các quyết định chưa chuẩn xác về kinh tế còn rất gian nan. Nên nhớ rằng, ba lần rao bán, không có nhà đầu tư nào mặn mà với dự án này. Phương án ‘bán sắt vụn’ đã từng được nhiều chuyên gia đưa ra ít nhiều chứng tỏ sự bế tắc trong việc xử lý dự án sản xuất giấy đã từng rất đẹp trên giấy tờ này.

Vấn nạn tương tự đang xảy ra với Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 Nhà máy gang thép Thái Nguyên. Cho dù giải quyết được tranh chấp Hợp đồng EPC với MCC và các nhà thầu phụ, khả năng vận hành trở lại của nhà máy và có lãi sẽ khả thi đến đâu khi tất cả thiết bị, nhà xưởng đã phải ‘dãi dầu mưa nắng’ và công nghệ làm thép đã khác rất nhiều thời điểm đầu tư?

Nhiều trăn trở khiến cho sự tự tin của ngành công thương về các nhiệm vụ chưa hoàn thành và đang tập trung xử lý liên quan tới 12 dự án này, thậm chí, gây thêm nhiều băn khoăn. Tính toán về 3 nhóm vấn đề: xử lý dứt điểm vướng mắc để quyết toán hợp đồng EPC và quyết toán toàn bộ dự án; cơ cấu lại các khoản vay nợ, trích giãn khấu hao, điều chỉnh lãi suất vay; xây dựng phương án thoái vốn dường như đã bỏ qua những ngáng trở và luẩn quẩn sẽ xảy ra trên thực tế khi xử lý 12 đại dự án thua lỗ. Không phải ngẫu nhiên, dư luận đã từng có những ì xèo ngành Công thương vẫn bao bọc, lưu luyến 12 đứa con hư.

Đối với nhiều người, cuộc chuyển đổi hộ khẩu của 12 dự án này từ Bộ Công thương sang Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước là cần thiết. Có thể kỳ vọng ở tinh thần khách quan, minh bạch, lắng nghe thị trường trong việc xử lý các dự án này. Dĩ nhiên, trên cơ sở đó, sẽ có nhiều việc cần phải làm.

Thứ nhất, phải xác định tính hiệu quả trong việc xử lý các dự án ngành Công thương nói trên được đo đếm trên tiêu chí nào? Trả lời câu hỏi này, một cách tiếp cận phù hợp có thể nhằm tới hai mục tiêu: thu hồi tối đa về ngân sách nhà nước và ngăn chặn nguy cơ tái diễn tình trạng này ở các dự án tương tự. Ở đây, trước hết, phải nhìn từ con mắt không thiên vị của thị trường để phân loại và tiêu chí không phải là có sản xuất hay không sản xuất như đang tồn tại.

Tiếp cận theo hướng này, có thể tạm phân chia làm 3 nhóm: nhóm dự án có tiềm năng sinh lời, có thể giữ lại chờ cổ phần hóa; nhóm dự án cần sớm hoàn thiện để bán cho nhà đầu tư tư nhân; nhóm dự án không có cơ hội phục hồi, cần thanh lý sớm để thu hồi tài sản nhà nước.

Điều kiện đủ của cách xử lý này là bài tính minh bạch, đầu tư thêm có sinh lời thêm hay chỉ làm mất thêm vốn nhà nước. Trong trường hợp đầu tiên, những tranh luận về việc có nên cho phép sử dụng ngân sách để xử lý dự án thua lỗ coi như ngã ngũ. Đơn giản bởi nếu đầu tư tiền để sinh lợi, không cần tới bàn tay nhà nước. Các ngân hàng thương mại và các nhà đầu tư tư nhân sẵn sàng tham gia ngay từ bước này.

Trong trường hợp đầu tư thêm nguồn lực chỉ để làm ‘một cô gái xấu ưa nhìn hơn’ hòng kén chọn chàng rể, không một đầu óc thị trường nào chấp nhận bỏ vốn vào. Đương nhiên, chỗ trông cậy duy nhất là ngân sách và đổ tiền vào sẽ mất tiền hơn. Rất khó thuyết phục người dân ủng hộ cách làm này.

Thứ hai, lấn cấn việc nếu xử lý dứt điểm, bức tranh thua lỗ sẽ phơi bày với những con số thiệt hại đo đếm bằng ngàn tỷ phải bị dẹp bỏ. Sẽ chẳng có ích lợi gì cho khu vực doanh nghiệp nhà nước nói riêng và nền kinh tế nói chung nếu vẫn tồn tại những siêu dự án cả ngàn tỷ trên giấy tờ nhưng có giá trị thấp hơn hàng chục hoặc hàng trăm lần trên thực tế.

Mặt khác, tương tự một người bệnh bị mắc bệnh ung thư giai đoạn đầu, muốn trị dứt điểm phải xác định được khối ung nhọt nằm ở đâu và phải cắt bỏ hoàn toàn vùng nhiễm bệnh và ngăn chặn chuyển biến xấu ở những vùng khỏe mạnh. Điều này đồng nghĩa, phải có báo cáo chi tiết và rõ ràng về nguyên nhân thật sự của vấn nạn 12 đại dự án thua lỗ cùng ở ngành Công thương.

Theo đó, loại trừ các yếu tố về kinh nghiệm và trình độ quản lý, điều buộc phải chấp nhận trong một bộ máy quản lý còn có nơi này nơi khác chưa trưởng thành được, có hay không vấn nạn tham nhũng, móc ngoặc, vẽ dự án như dư luận đã đặt câu hỏi? Nếu có thực trạng này, chúng ta sẽ xử lý những ‘con sâu’ làm rầu ngân sách này như thế nào? Ngành Công thương có thể không tiện phơi bày sự thật này bởi chính họ là người trong cuộc nhưng giờ đây, nhiệm vụ khó khăn này được chuyển qua Siêu ủy ban xử lý. Tất cả còn ở phía trước nên dư luận có quyền khấp khởi mừng hoặc phập phồng lo lắng chờ đợi kết quả thực.

Khánh Nguyên

Chủ Nhật, 21/07/2019 14:12

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện