Sửa Luật Sở hữu trí tuệ: Không để 3 Bộ quản lý

(Liên hiệp hội) - Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức Hội thảo lấy ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Chiều 7/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (Luật SHTT). TS. Phan Tùng Mậu - Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam và PGS.TS. Mai Hà- Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam chủ trì hội thảo.

Sua Luat So huu tri tue: Khong de 3 Bo quan ly
Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Tùng Mậu phát biểu khai mạc Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Tùng Mậu cho biết, Luật SHTT được thông qua năm 2005, được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và năm 2019 là văn bản pháp luật quan trọng, điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến loại tài sản đặc biệt - tài sản trí tuệ.

Qua thực tiễn hơn 10 năm thi hành, Luật SHTT đã phát huy vai trò to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý cho các tổ chức, cá nhân xác lập, khai thác và bảo vệ quyền SHTT, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, góp phần khuyến khích hoạt động sáng tạo, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, cùng với việc hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam trong thời gian qua, Luật SHTT còn tồn tại một số vướng mắc, bất cập nhất định cần được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính cũng như để bảo đảm thi hành các cam kết về SHTT trong các FTA mà Việt Nam đã và đang đàm phán hoặc đã ký kết.

Hội thảo được tổ chức nhằm lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học góp ý cho Luật SHTT có "tuổi thọ" dài hơn và đi sâu, đi sát vào thực tiễn hơn.

Theo ông Mai Hà, Luật SHTT đã đến lúc cần phải sửa đổi do những cam kết của Việt Nam với các nhu cầu hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng.  

Luật SHTT cần phải sửa đổi để đảm bảo được quyền sáng tạo của người Việt nhưng phải phù hợp với thông lệ quốc tế.

"Luật của Việt Nam không thể 'bê nguyên xi' Luật SHTT của nước ngoài vào hệ thống pháp luật nước mình. Ví dụ, Luật của một nước yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài phải nộp toàn bộ các bí mật công nghệ cho cơ quan quản lý. Chúng ta không thể làm theo như vậy. Việc sửa đổi Luật SHTT cần sửa đổi để tạo điều kiện cho nhà sáng tạo Việt thắng trên sân mình" - PGS.TS. Mai Hà nhận xét.

Sua Luat So huu tri tue: Khong de 3 Bo quan ly
Bà Đỗ Thị hạnh – đại diện Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phát biểu tại Hội thảo.

PGS. TS Đặng Ngọc Dinh - Trung tâm Nghiên cứu phát triển Hỗ trợ cộng đồng (CECODES) cho rằng, mục đích chúng ta sửa đổi Luật là làm tôn vinh thương hiệu của Việt Nam, thể hiện những thông minh sáng tạo, đổi mới từ con người Việt để phát triển đất nước. Việc sửa đổi Luật SHTT cần đặt trong nhu cầu bức thiết của xã hội Việt Nam chứ không phải chỉ nhằm đáp ứng một điều kiện nào trong việc thực hiện các cam kết quốc tế. 

Trong nhiều năm, chúng ta không chú trọng đến sở hữu tư nhân, đặc biệt là sở hữu trí tuệ, dẫn đến tình trạng "mượn", "ăn cắp"...  nhưng trước thực tiễn chúng ta đang tham gia các cam kết quốc tế thì việc sửa luật cũng là điều cần bàn tới.

Theo ý kiến của Luật sư Phạm Nghiêm Xuân Bắc - Hội Sở hữu Trí tuệ Việt Nam (VIPA), người nông dân mua giống về trồng lúa, không được giữ lúa để gieo hạt, vụ sau trồng tiếp mà phải tới cửa hàng phân phối giống để mua giống mới.

Ông Phạm Nghiêm Xuân Bắc cho rằng, Luật pháp quốc tế cũng như các cam kết hợp tác quốc tế (như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương - CTPPP) không bắt buộc Việt Nam phải sửa đổi luật để về chuyện "giữ lúa và mua giống" nhưng điều này vẫn được đưa vào dự thảo sửa đổi Luật. Đây không chỉ là đề xuất quá máy móc mà còn đi ngược lại nguyên tắc về quyền sở hữu. Hơn nữa, nếu đưa điều này vào luật thì rất khó thực thi.

"Chúng ta không thể ra luật bắt người nông dân phải đi mua giống được đăng ký sở hữu trí tuệ mà không được lấy lúa năm ngoái để gieo hạt cho mùa sau. Điều này nếu được đưa vào luật sẽ rất khó mà thực thi"- ông Bắc nhận xét.

Ông Trần Ngọc Hùng - Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng Việt Nam nêu ý kiến về vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động Sở hữu trí tuệ. Trong thời gian qua có rất nhiều vụ án kéo dài liên quan đến vận dụng Luật SHTT: Bản quyền Thần Đồng Đất Việt trải qua 12 năm tranh chấp mới có thể giải quyết, Công ty Tuần Châu kiện Nhạc sĩ Việt Tú và ngược lại về vở diễn thực cảnh. Bản thân tên nhãn hiệu cũng là một loại sở hữu trí tuệ nhưng Việt Nam lại cấp cho một công ty có tên là Alibaba, trùng với tên của một công ty Trung Quốc. Nếu chúng ta mở cửa quan hệ quốc tế, Công ty Trung Quốc này có thể kiện ngược lại phía Việt Nam.

Trên thực tế, quyền sở hữu trí tuệ đã bị lạm dụng rất nhiều, do đó đã rất cấp thiết để sửa đổi luật SHTT.

Ông Hùng cho rằng, cần xác định một đầu mối chịu trách nhiệm về công tác Sở hữu trí tuệ là Bộ Khoa học- Công nghệ, trong đó có sự phối hợp với các Bộ khác như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Riêng phần quản lý Nhà nước của Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn cần chuyển toàn bộ sang phần chịu trách nhiệm của Bộ KH&CN.

"Công nghiệp trong nông nghiệp có nghĩa các sản phẩm đều là sản phẩm công nghiệp. Tức là Bộ KH&CN sẽ chịu trách nhiệm về quyền sở hữu trí tuệ sản phẩm công nghiệp đó. Tôi không đồng tình đưa 3 Bộ cùng quản lý chuyện sở hữu trí tuệ. Các Bộ như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn cần đóng vai trò là bên tham vấn cho Bộ KH&CN là được" - ông Hùng nhận định.

Sua Luat So huu tri tue: Khong de 3 Bo quan ly
Quang cảnh buổi Hội thảo

PGS.TS Đoàn Năng - Nguyên vụ trưởng Vụ PC Bộ KH&CN cho rằng,  thứ nhất về quyền tác giả và quyền liên quan cần sửa đổi các quy định liên quan đến quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan, “chứng nhận” đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, thời hạn bảo hộ, các biện pháp bảo vệ quyền, hoạt động của tổ chức đại diện, tư vấn, dịch vụ quyền tác giả, quyền liên quan.

Thứ hai về quyền sở hữu công nghiệp (SHCN): Bổ sung các quy định cụ thể về quyền nộp đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí được tạo ra từ ngân sách nhà nước; Hoàn thiện các quy định liên quan đến việc xác lập, duy trì quyền SHCN đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, các thủ tục xử lý ý kiến của người thứ ba cũng như việc áp dụng các quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực SHCN; Sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế bảo hộ sáng chế (tiêu chí đánh giá điều kiện bảo hộ), điều kiện hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ); minh bạch hóa tiêu chí đánh giá nhãn hiệu (xung đột với các đối tượng SHCN khác, đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng); xác định phạm vi bảo hộ đối với các chỉ dẫn địa lý đồng âm; hoàn thiện các tiêu chuẩn bảo hộ đối với nhãn hiệu phi truyền thống, đối với cơ chế bảo hộ dữ liệu nông hóa phẩm nhằm đáp ứng nghĩa vụ trong các FTA; Bổ sung các quy định nhằm cải thiện chất lượng đại diện SHCN với cơ cấu quản lý theo lĩnh vực; mở rộng hoạt động giám định SHCN cho các tổ chức, cá nhân đáp ứng yêu cầu.

Thứ ba về quyền đối với giống cây trồng, đảm bảo mức độ bảo hộ thỏa đáng và cân bằng giữa quyền lợi của chủ thể quyền và của xã hội thông qua việc hợp lý hóa cơ chế bảo hộ quyền đối với giống cây trồng (mở rộng đối tượng bảo hộ, giới hạn quyền về việc giữ giống).

Thứ tư về bảo vệ quyền SHTT, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm đẩy mạnh biện pháp dân sự, thu hẹp phạm vi áp dụng biện pháp hành chính, hoàn thiện quy định về thực thi quyền trong môi trường kỹ thuật số, xử lý tên miền vi phạm pháp luật SHTT, cũng như các quy định liên quan đến phạm vi áp dụng các biện pháp kiểm soát biên giới.

Cúc Phương

Thứ Ba, 08/10/2019 13:44

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện