TQ mở đường sắt: Mọi toan tính sai đều phải lên án

(Tin tức thời sự) - Trường hợp một nước Mỹ Latinh từ chối dự án đường sắt Trung Quốc dù đã ký  cho thấy cần cân nhắc toàn diện vì lợi ích dân tộc.

Đó là thực tế hiện nay, được Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam phân tích rõ.

PV:- Thời gian gần đây, Trung Quốc tiếp tục có hàng loạt các dự án đường sắt trị giá nhiều tỷ USD trên khắp thế giới như ở châu Phi, Nam Mỹ, nối Nga - Trung... Việc đầu tư như vậy liệu có đảm bảo cho Trung Quốc nắm giữ huyết mạch vận chuyển hàng hóa của các quốc gia nói trên hay không? Nếu làm được như vậy, Trung Quốc sẽ đạt được bước tiến gì không trong việc từng bước kiểm soát nền kinh tế các khu vực đó?

GS. TSKH Nguyễn Quang Thái: - Việc di chuyển dòng vốn và đầu tư ra nước ngoài là xu hướng tất yếu của thế giới toàn cầu hóa. Không chỉ các nước đang phát triển “thiếu vốn”, mà ngay nước phát triển cao nhất như Hoa Kỳ cũng cần tiếp nhận vốn FDI rất lớn từ các nước để “làm mới” nền kinh tế nước mình.

Vấn đề là các nước có thể đạt tới sự phát triển hiệu quả nhờ tiếp nhận vốn ngoại đến mức nào còn do chính sách của họ có phù hợp đến đâu, nhất là chính sách “cởi mở” làm cho thị trường được “tự do” phân bổ nguồn lực, không bị các ràng buộc bên trong hay bên ngoài.

Tham vọng đường sắt TQ: Muốn kiểm soát kinh tế toàn cầu?

Thông thường, các nước đang phát triển do nguồn lực có hạn và nhiều khiếm khuyết trong chính sách bảo vệ nền kinh tế dân tộc chưa thành công nên dễ bị các nhà đầu tư quốc tế “o ép” dưới nhiều hình thức, kể cả “viện trợ”, cho vay lãi suất thấp hay buôn bán cũng thiếu bình đẳng, có kèm theo điều kiện bất lợi công khai hay ngấm ngầm.

Vấn đề là người lãnh đạo của các nước nhận thức đến đâu các thách thức này để chủ động vượt qua bằng nhiều biện pháp, trong đó có phương thức tạo sự tùy thuộc lẫn nhau, làm cho nền kinh tế nước tiếp nhận mạnh lên, thực hiện đa phương, đa dạng hóa nền kinh tế, không để lệ thuộc quá nhiều vào một bên nào.

Với trường hợp cụ thể về các dự án đường sắt của Trung Quốc, bạn đọc chúng ta cũng nên bình tĩnh xem xét. Việc Trung Quốc tiếp nhận vốn FDI cực lớn, đồng thời cũng đang xuất khẩu tư bản một lượng vốn không kém, đều là sự thật phản ánh sự lớn mạnh của cường quốc kinh tế lớn thứ 2 thế giới này.

Hiện nay, nhiều nước, chủ yếu là các nước đang phát triển tiếp nhận vốn đầu tư dưới nhiều hình thức của Trung Quốc để làm đường sắt hay các mục tiêu kinh tế khác. Việt Nam cũng đang tiếp nhận vốn FDI và ODA từ Trung Quốc với quy mô ngày càng lớn.

Về mặt thuận chiều, tiếp nhận vốn từ Trung Quốc cũng như các nước khác đang là phương thức tiếp sức thêm cho nước ta trong phát triển, cả về vốn đầu tư bổ sung, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực…

Tuy nhiên, cần thấy ngay rằng, do quan hệ với nhiều nước thì các dự án đầu tư từ Trung Quốc sang ta có công nghệ chưa cao lắm, thi công cũng chưa nhanh gọn… một phần phụ thuộc vào tương quan với các đối tác của Trung Quốc, và phần quan trọng là khả năng tiếp nhận vốn Trung Quốc từ phía Việt Nam còn có phần hạn chế.

Các dự án gang thép Thái Nguyên, phân đạm Hà Bắc, bóng đèn phích nước Rạng Đông, “Cao-Sà-Lá” những năm nào đều có công nghệ thấp, ô nhiễm môi trường. Ngay cả dự án đường sắt trên cao ở Hà Nội hiện nay cũng như nhiều dự án Trung Quốc làm tổng thầu như nhà máy điện hay bô-xít cũng chưa phải được thực hiện với công nghệ cao nhất, khi đất nước Trung Hoa đã có thể đưa người lên quỹ đạo.

Như đã nêu, một phần là do mối tương quan kinh tế của Trung Quốc với thế giới, dành các dự án công nghệ cao hợp tác với các nước có trình độ phát triển cao hơn; mặt khác điều này phụ thuộc vào năng lực của những người được giao nhiệm vụ thương lượng các Hiệp định hợp tác với Trung Quốc và quản lý dự án.

Lợi hại thế nào chủ yếu là do chúng ta. Trung Quốc có thể làm các đường sắt tốc độ cao đi Tây Tạng rất đáng khâm phục, nhưng cũng có dự án đường sắt gây tai nạn chết người. Do đó, trách nhiệm của các bên là lựa chọn phương án hợp tác hợp lý nhất.

Về mặt trái chiều, thực chất hiện nay có nhiều dự án đang thực hiện với công nghệ tương đối thấp, thậm chí Trung Quốc chưa làm bao giờ, làm ở Việt Nam có tính chất vừa làm vừa học (như dự án bô-xít Tây Nguyên dưới hình thức EPC).

Riêng các dự án đường sắt, Việt nam dùng cả công nghệ Trung Quốc và Nhật bản, nhưng sự phối hợp quy hoạch phát triển giao thông nội đô Hà Nội còn kém, tổ chức thi công kéo dài, nên hiệu quả sử dụng các nguồn vốn vay và chuyển giao công nghệ còn chưa cao. Đó là thực tế cần nhận thức để điều chỉnh trong tương lai.

Qua phân tích trường hợp nước ta tiếp nhận các dự án Trung Quốc, có thể thấy, với quan điểm hữu nghị, láng giềng thân thiện, Việt Nam cũng nên thảo luận thẳng thắn để có thể hình thành các bản Hiệp định vay vốn, hợp tác có chất lượng, để việc tiếp nhận hay không nhận các dự án sẽ được lựa chọn kỹ vì lợi ích phát triển bền vững lâu dài của đất nước.

Trung Quốc đang đẩy mạnh xây dựng các tuyến đường sắt đi các nước trên TG

Trung Quốc đang đẩy mạnh xây dựng các tuyến đường sắt đi các nước trên TG

Không nước nào, kể cả Trung Quốc có thể “ép” các nước khác, mà thực chất là việc hợp tác đầu tư sẽ phụ thuộc vào chính sách của cả các bên, bên cho vay vốn và bên tiếp nhận.

Trường hợp một nước Mỹ Latinh từ chối dự án đường sắt Trung Quốc dù đã ký kết đã cho thấy, các nước cần cân nhắc toàn diện để có quyết sách đúng đắn, vì lợi ích lâu dài của dân tộc.

PV:- Thực chất, việc Trung Quốc đầu tư hàng tỷ USD ra nước ngoài từ trước đến nay luôn đi kèm với những ràng buộc về công nghệ và nhân lực Trung Quốc. Với chiến lược đường sắt lần này, kịch bản tương tự có lặp lại hay không? Các nước nhận đầu tư của Trung Quốc sẽ phải đối mặt với những thách thức thế nào từ kịch bản trên?

GS. TSKH Nguyễn Quang Thái: - Các nước khi đầu tư ra nước ngoài, dù là Trung Quốc hay các nước khác đều gắn với các chính sách của các nước và các Công ty tập đoàn đầu tư ra nước ngoài.

Ngay các Công ty Việt Nam đầu tư ra nước ngoài cũng đều mong mang lại lợi nhuận nhất định và đóng góp vào việc mở mang thị trường trên phạm vi khu vực và thế giới. Việc các công ty Trung Quốc có các điều kiện ràng buộc này khác là điều bình thường.

Vấn đề như đã nói là chính sách của Đảng và Nhà nước ta đã rất rõ ràng. Những người được giao nhiệm vụ thương thuyết hợp đồng cần vận dụng đúng, phù hợp với điều kiện của từng dự án cụ thể, coi lợi ích dân tộc là trên hết. Đó chính là con đường tạp lợi ích “cùng thắng” với Trung Quốc và mọi đối tác.

Không làm được như vậy, trước hết phải trách những người trực tiếp và hệ thống quản lý chưa làm tròn nghĩa vụ trước đất nước và dân tộc.

PV:- Đặt trong bối cảnh Trung Quốc cũng đang đầu tư cho các hệ thống kênh đào nối các đại dương, bằng mọi giá (thậm chí bất chấp luật pháp quốc tế) nắm kiểm soát những tuyến đường hàng hải quan trọng, có thể hiểu "giấc mộng Trung Hoa" thực chất là giấc mộng bá quyền kinh tế được hay không, thưa ông?  Và với những cách thức Trung Quốc đang tiến hành để thực hiện giấc mộng đó, mối nguy cho thế giới phải được nhìn nhận và đối phó ra sao?

GS. TSKH Nguyễn Quang Thái: - Chúng ta cần phân biệt những hành động sai trái của một bộ phận giới chức Trung Quốc trên biển Đông, với chính sách hợp tác phát triển kinh tế nói chung.

Việc Trung Quốc hay nước nào đó cùng hợp tác để tiến hành xây dựng các kênh đào nối các đại dương ở Mỹ Latinh, hay có thể làm kênh Kra ở Thái Lan, rút ngắn con đường hàng hải sẽ là một cơ hội tốt cho phát triển.

Còn khi thực hiện các dự án này, thế giới cũng không ai chấp nhận một hành động bất chấp luật pháp quốc tế. Người lãnh đạo Trung Quốc nói về “Giấc mộng Trung Hoa” không thể quy là bành trướng, vì với đất nước đông dân nhất thế giới, có lịch sử hơn 5000 năm thì sự trỗi dậy hòa bình là có lợi chung.

Các đề xuất về xây dựng các khu vực mậu dịch tự do Á Âu vừa qua là một ví dụ nữa cho thấy nhu cầu cùng phát triển trong hòa bình và hữu nghị. Còn các hành động sai trái của ai đó cũng sẽ bị chính nhân dân Việt Nam, nhân dân Trung Quốc và thế giới tiến bộ bác bỏ.

Chúng ta nên tin tưởng vào sự sáng suốt của lương tri loài người tiến bộ. Mọi toan tính sai trái, dù của nước nào cũng bị lên án và không thể thực hiện được trong thế giới hội nhập ngày nay.

- Xin cảm ơn GS đã chia sẻ với Đất Việt!

  • Thanh Huyền

Thứ Ba, 02/12/2014 13:48

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện