Loại SGK của GS Hồ Ngọc Đại: 'Người ngoài' khó soạn SGK?

(Giáo dục) - Bộ GD-ĐT là cơ quan xây dựng khung chương trình cũng như xây dựng các tiêu chí đánh giá thì không nên tham gia soạn thảo SGK nữa.

GS.TSKH Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam nêu quan điểm sau lùm xùm SGK công nghệ của GS Hồ Ngọc Đại bị loại và lo ngại độc quyền mới trong lĩnh vực giáo dục của một vị chuyên gia.

Loai SGK cua GS Ho Ngoc Dai: 'Nguoi ngoai' kho soan SGK?
Một bài học phát âm theo hình vuông, hình tròn trong SGK công nghệ của GS Hồ Ngọc Đại.

Chuẩn khung thế nào?

Về việc SGK công nghệ giáo dục lớp 1 của GS Hồ Ngọc Đại bị loại, GS Phạm Tất Dong cho rằng đứng trên vị trí của Hội đồng thẩm định họ đã làm tròn vai.

Yếu thế của bộ SGK công nghệ giáo dục là thiếu tính đồng nhất, chỉ có một bộ sách cho lớp 1 mà không có các bộ sách nối tiếp cho các lớp tiếp theo. Như vậy, nếu học sinh học theo SGK công nghệ thì hết lớp 1 sẽ phải chuyển tiếp sang học theo SGK lớp 2 của người khác, rất bất tiện, khó khăn cho người học.

Thứ hai, nếu căn cứ trên các tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá, chấm điểm của Bộ GD-ĐT, SGK công nghệ có tới 300 điểm chưa đạt về nội dung, cũng như cách trình bày... Căn theo lỗi đánh giá này rõ ràng bộ sách rất khó được thông qua.

"Trong trường hợp này rất khó nói Hội đồng thẩm định làm không tốt, làm chưa công tâm vì Hội đồng thẩm định cũng đánh giá dựa trên các căn cứ theo quy định", GS Phạm Tất Dong nêu quan điểm.

Theo vị GS, vấn đề gây tranh cãi có lẽ không nằm ở việc bộ SGK công nghệ của GS Hồ Ngọc Đại đã bị loại như thế nào mà nằm ở khung chương trình chuẩn theo Bộ GD-ĐT được xây dựng ra sao; những tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá được xây dựng như thế nào? Tiêu chí sáng tạo được phép vượt quá chương trình khung là bao nhiêu? Sáng tạo tới mức nào là hợp lý?

Đây là điểm khiến dư luận còn băn khoăn. Ai cũng biết Hội đồng thẩm định đánh giá phải dựa trên các tiêu chuẩn chung nhưng nếu chỉ áp theo các tiêu chuẩn cứng để đánh giá thì không khác nào đã triệt tiêu tính sáng tạo của người soạn thảo.

Kể cả về chương trình khung cũng vậy. Một người vừa xây dựng chương trình, vừa đưa ra tiêu chí đánh giá, vừa soạn thảo nội dung, lại vừa chấm điểm thì rất khó cho mình điểm kém.

"Việc này cũng giống như may một chiếc áo mới vậy, thích thì ai chê cũng khen đẹp nhưng nếu không thích thì khen mấy cũng không hài lòng", GS Phạm Tất Dong nói.

Vì lẽ này, vị GS cho rằng những lo ngại về hiện tượng độc quyền khép kín trong tất cả các khâu của quy trình từ xây dựng chương trình, xây dựng tiêu chí, chủ trì biên soạn đến phát hành đều do Bộ GD-ĐT quản lý là rất khó tránh.

Vấn đề này từng được GS Phạm Tất Dong trao đổi trực tiếp với  một vị lãnh đạo. Khi đó ông cũng đề cập thẳng tới việc giao quyền rõ ràng cho Bộ GD-ĐT trong xây dựng, biên soạn SGK để bảo đảm tính công bằng, khách quan đồng thời vẫn khuyến khích được nhiều nhà soạn thảo tư nhân cùng tham gia.

Theo đó, GS Dong đề cập tới câu chuyện giao Bộ GD-ĐT xây dựng các tiêu chí quản lý, không nên tham gia trực tiếp vào việc soạn thảo nội dung hay phát hành SGK.

Một nền giáo dục mở thì tư liệu, SGK cũng cần phải được mở ra. Việc soạn thảo nội dung SGK cũng như lựa chọn đơn vị hợp tác in ấn, xuất bản nên để những nhà đầu tư giáo dục khác có đủ năng lực, trình độ tự làm. Bộ chỉ kiểm duyệt về nội dung.

"Vấn đề quan trọng nhất là có được chương trình khung phù hợp theo hướng mở, sách được chọn phải là bộ sách có chất lượng, vừa phát huy được nền tảng giáo dục trong nước nhưng lại vừa được tiếp thu từ nền giáo dục hiện đại trên thế giới. Quan trọng nhất, bộ sách phải phù hợp với năng lực tiếp thu của người học. 

Nếu làm được như vậy thì sẽ không còn lo ngại về tình trạng độc quyền trong soạn thảo, in ấn, phát hành SGK nữa", vị GS bày tỏ.

Để dần bình đẳng trong biên soạn SGK

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận, SGK hiện không phải là miếng bánh "béo bở", khó thu hút được các nhà đầu tư tư nhân. Theo giải thích của GS Phạm Tất Dong, rào cản lớn nhất là yêu cầu về  nguồn nhân lực và nguồn lực tài chính.

Vì đầu tư làm SGK phải cần tới rất nhiều con người và phải đầu tư rất lớn. Vì lẽ này, hàng năm vẫn phải chi rất nhiều tiền cho Bộ GD-ĐT làm SGK.

Nhưng việc chi tiền cho Bộ GD-ĐT soạn thảo một bộ SGK riêng với việc mở cửa cho các nhà soạn thảo tư nhân tham gia vào vô tình đã tạo ra sự cạnh tranh bất bình đẳng, sự chênh lệch quá lớn về nguồn lực ban đầu.

Vị GS cho rằng, trong bối cảnh hiện tại, cũng không thể mạo hiểm giao thẳng cho tư nhân mà vẫn phải bảo đảm mục tiêu cho giáo dục quốc gia. Do đó, việc hỗ trợ kinh phí xây dựng SGK là tất yếu, tuy nhiên, về lâu dài muốn có nhiều bộ SGK, có nhiều người soạn thảo thì phải có chính sách công bằng và bình đẳng đối với những đơn vị tham gia làm SGK.

Loại SGK của GS Hồ Ngọc Đại: Lo độc quyền mới

Trong đó, cũng có cả việc quy định về trách nhiệm rất rõ ràng. Ví dụ, trong trường hợp SGK do Bộ soạn thảo không đạt yêu cầu, không tốt hơn so với những bộ SGK tư nhân làm thì rõ ràng Bộ GD-ĐT phải chịu trách nhiệm với Chính phủ, chịu trách nhiệm với nguồn vốn Nhà nước đã đầu tư.

"Nếu có được những quy định rõ ràng như vậy chắc chắn tình trạng độc quyền trong soạn thảo SGK sẽ được hạn chế", GS Phạm Tất Dong nói.

Lam Nguyễn

Thứ Tư, 18/09/2019 08:06

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện